Azərbaycan dünyada neft hasil edən ilk ölkə kimi tanınır. XX əsrin ortalarında dənizdə neft hasil edən ilk ölkə Azərbaycandır. Bu səbəbdən Azərbaycanın neft sənayesinin tarixi çox zəngindir. Qeyd etmək lazımdır ki, İkinci Dünya müharibəsində Azərbaycanda istehsal olunan neft Sovet İttifaqının hasil etdiyi neftin 80 faizini təşkil edirdi.

Cari ilin fevralın 4-də isə Bakıda, "Gülüstan" sarayında Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin VIII toplantısı keçirilib. Azərbaycan son illərdə nəhəng iqtisadi layihələri ilə Şərqlə Qərb arasında siyasi-iqtisadi körpü yaratmaq istiqamətində mühüm tarixi layihələr gerçəkləşdirib. Prezident cənab İlham Əliyevin uzaqgörən siyasəti nəticəsində respublikada əlverişli və sağlam biznes mühiti yaradılıb, əcnəbi investorlar ölkəyə cəlb olunub.

Ölkə rəhbəri çıxışında qeyd edib ki, əhalinin artımı, həmçinin Qarabağın işğaldan azad edilməsi ilə bağlı “mavi yanacaq” ehtiyatına tələbatı artırıb. Buna görə də adıçəkilən layihələrin reallaşdırılması, həmçinin bərpaolunan enerji mənbələri potensialının xüsusi diqqətdə saxlanılması prioritet vəzifə kimi qarşıya qoyulub. Azərbaycanın isbat edilmiş qaz ehtiyatı məlumdur: 2,6 trilyon kubmetr.

Ən böyük yataq “Şahdəniz”dir - bir trilyon kubmetr. Texnologiyalar sürətlə inkişaf edir. Buna görə də Azərbaycanın isbat edilmiş qaz ehtiyatları daha da çox olacaq. Ən böyük qaz kondensatı yataqlarından biri olan “Abşeron”da tezliklə hasilata başlanılacaq. “Abşeron”da birinci mərhələdə 1,5 milyard kubmetr qaz hasil olunacaq. Yaxşı nəticə verəcəyinə ümid bəslədiyimiz digər böyük bir yataq “Babək”dir. Onun təxmin olunan qaz ehtiyatı 400 milyard kubmetrdir. “Ümid” yatağının qaz ehtiyatı ən azından 200 milyard kubmetrdir. “Azəri-Çıraq-Günəşli”dən də böyük gözləntilər var.

Davos Dünya İqtisadi Forumunun qiymətləndirməsinə əsasən, enerjiyə əlçatanlıq reytinqində Azərbaycan dünyada ikinci yerdədir. Böyük həcmdə vəsait yatırılıb və elektrik enerji xətləri tamamilə müasirləşdirilib, habelə yeni elektrik stansiyaları tikilib. Misal üçün, Bakının Qobu rayonunda demək olar ki, 400 meqavat gücündə yeni elektrik stansiyasının açılışı olacaq. Ötən ay enerji bazarında tanınmış, Səudiyyə Ərəbistanının “ACWA Power” şirkəti tərəfindən maliyyələşdiriləcək ilk böyük bərpaolunan enerji mənbəyi layihəsinin - 240 meqavat gücündə külək elektrik stansiyasının təməlqoyma mərasimi keçirilmişdir.

Bu gün biz dörd qonşu ölkəyə - Türkiyə, Rusiya, Gürcüstan və İrana elektrik enerjisi ixrac edirik, həcm artır. Azərbaycanda bərpaolunan enerji mənbəyimiz nə qədər çox olsa, biz ixrac üçün daha çox qaza qənaət edəcəyik. Xəzər dənizinin təsdiq olunmuş enerji yataqlarının qiymətləndirilməsinə dair xüsusi proqram var. İlkin rəqəmlər göstərir ki, Xəzər dənizinin texniki potensialı 150 min meqavatdan çoxdur.

Artıq bu potensialın inkişafı ilə bağlı aparıcı beynəlxalq enerji şirkətlərindən müəyyən ilkin təkliflər alınıb. Azərbaycan artıq uzun illərdir ki, özünü etibarlı enerji mənbəyi kimi sübut edib. Ölkəmizdə uğurla həyata keçirilən iqtisadi layihələr Azərbaycan vətəndaşının sosial rifahına, indiki və gələcək həyatının firavanlığına hesablanıb.

Azad Həsənli

İmişli RİHB Aparatı İnformasiya təminatı və təhlili sektorunun müdiri