Kanadalı şair və yazıçı Enn Karsonun klassik antik ənənəni müasir bədii formalarla birləşdirməsi Azərbaycan ədəbiyyatında Nizami Gəncəvi və Məhəmməd Füzuli irsinin yeni metodoloji yanaşmalarla tədqiqi baxımından da əhəmiyyətlidir.

Fact-info.az xəbər verir ki, AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun Dünya ədəbiyyatı və komparativistika şöbəsinin aparıcı elmi işçisi filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Şükufə Vəliyeva AZƏRTAC-a açıqlamasında bildirib ki, klassik mətnin müasir dövrdə yenidən mənalandırılması onun sadəcə bərpası deyil, arxetipal obraz və ideyaların müasir insanın problemləri ilə əlaqələndirilməsi nəticəsində yeni məna qatlarının yaradılmasıdır. Bu yanaşma Nizami Gəncəvinin “Leyli və Məcnun” poemasındakı Məcnun obrazının cəmiyyətin sosial normaları ilə fərdi seçim arasında qalan müasir insan kontekstində yenidən dəyərləndirilməsinə imkan verir. Nizaminin “Xəmsə”sinə daxil olan digər əsərlər də müasir ədəbiyyat üçün zəngin ideya mənbəyidir. “İsgəndərnamə”də ədalətli idarəçilik, elm və cəmiyyət, “Yeddi gözəl”də mədəniyyətlərarası dialoq, “Xosrov və Şirin”də isə sevgi, hakimiyyət və fərdi seçim məsələləri müasir roman və dramaturgiyada yeni interpretasiyalar üçün geniş imkanlar yaradır.

Alim qeyd edib ki, Məhəmməd Füzulinin eşq və ayrılıq fəlsəfəsi də müasir insanın daxili aləmi, yaddaşı və emosional təcrübəsi kontekstində yeni bədii-fəlsəfi məna qazana bilər. Bu baxımdan, klassik irsin müasir ədəbiyyatla əlaqələndirilməsi onun əvvəlki məzmununun təkrarlanmasından daha çox, əsərlərlə intertekstual və yaradıcı dialoqun qurulmasını nəzərdə tutur. Onun fikrincə, Nizami Gəncəvi və Məhəmməd Füzulinin yaradıcılığı yalnız tarixi-mədəni irs kimi deyil, müasir poeziya, roman, dramaturgiya, kino və digər sənət sahələri üçün canlı ideya-estetik resurs kimi dəyərləndirilməlidir.

Ş.Vəliyeva vurğulayıb ki, klassik irsin beynəlxalq auditoriyaya çatdırılmasında adekvat və konseptual tərcümələr, eləcə də müasir bədii interpretasiyalar mühüm rol oynayır. Məsələn, “Leyli və Məcnun” əsərinin müasir roman, qrafik roman və ya dramaturji əsər formatında yenidən təqdim edilməsi klassik poetik kodların xarici oxucu üçün daha əlçatan olmasına şərait yarada bilər. “Xəmsə”nin ideyaları əsasında müasir romanların, filmlərin və serialların yaradılması da Azərbaycan klassik ədəbiyyatının beynəlxalq mədəni diskursda tanıdılmasına töhfə verə bilər. O bildirib ki, klassik irsin müasir interpretasiyası Azərbaycan ədəbiyyatının dünya ədəbi məkanında görünürlüğünü artırmaqla yanaşı, milli ədəbi dəyərlərin yeni bədii formalarda təqdim olunmasına imkan yaradır. Enn Karsonun yaradıcılıq təcrübəsi klassik ənənənin beynəlxalq əhəmiyyətinin yalnız onun qorunması ilə deyil, həm də müasir müəlliflərin həmin irslə qurduğu yaradıcı dialoqla müəyyənləşdiyini göstərir. Bu təcrübə Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığı üçün də əhəmiyyətli istiqamət müəyyənləşdirir: Nizami Gəncəvi və Məhəmməd Füzuli kimi qüdrətli sənətkarların irsi müasir sənət formaları və konseptual tərcümələr vasitəsilə dünya mədəniyyətinin canlı dialoq məkanına inteqrasiya olunmalıdır.