Azərbaycanın son illər danılmaz iqtisadi inkişafı, ordu quruculuğunda apardığı məqsədyönlü siyasəti, ölkəni istər-istəməz Cənubi Qafqazın ən güclü dövlətinə çevirməkdədir. Bu isə dünyanın bir çox super güclərini o cümlədən şimal qonşumuz Rusiyanı ciddi narahat edir. Rusiya işğal etdiyi ərazilərdən təziq rıçaqı kimi istifadə edərək Cənubi Qafqaz Dövlətləri üzərində özünün nəzarətmexanizmini gücləndirməyə çalışır və bu yolla buna hələlik məharətlə nail ola bilir.

Rusiya nəzarətində olan digər regionlardakı kimi Azərbaycanda da diqqəti işğal faktından yayındırmaq ölkədə daxili hərc-mərclik, ixtilaf yaratmaq, əhalinin əxlaqi dəyərlərini zədələmək üçün, Azərbaycana ideoloji sahədə ciddi təziqlər edir ki, bununda səbəbi Dağlıq Qarabağ probleminin həllində Azərbaycanı güzəştlərə getməyə məcbur etməkdir. Bu qənaəti təsdiq etmək üçün aşağıdakı beş əsas xətti nəzərə almaq lazımdır:

Birincisi, Azərbaycan torpaqlarında ermənilərin mövcudluğu və Ermənistan adlı bir qurumun yaradılması Rusiyanın layihəsidir. Ermənistanı yaratmaqda Rusiyanın məqsədi, Rusiyaya olan xarici hücumları öz sərhədlərindən kənarda qarşılamaq olmuşdur. Bu Rusiyanın Putindən 100 il öncə düşündüyü plandır. Ermənilər öz milli müqəddəratlarını özləri təyin etməyiblər, Ermənistanı Rusiya yaradıb. Odur ki, Ermənistan öz yaradanı Rusiyanın icazəsi olmadan müstəqil siyasət yürüdə bilməz.

İkincisi, Ermənistan, Rusiyanın ciddi strateji ərazisidir. O, bu ərazi (Ermənistan) vasitəsi ilə bir çox Beynəlxalq qurumları, güclü dövlətləri müayinə edir zəif nöqtələrini axtarır.

Üçüncüsü, Rusiyanın Ermənistanda saxladığı silah arsenalı, Ermənistanın təhlükəsizliyinə xidmət edir və Ermənistanı öz tərəfinə çəkmək istəyən qərb dövlətlərinə Ermənistanla münasibətlərdə ehtiyatlı davranmağı tövsiyə edir.

Dördüncüsü, Ermənistanın bütün müdafiə sənayesinə və nəhəng iqtisadi səmərə verə bilən qrumlarına Rusiya rəhbərlik edir. Ermənistanın xarici ölkələrlə olan sərhədlərinin 70%-ni rus ordusu qoruyur. Beləki, Ermənistanda Sərkisyan, Paşinyan deyil, Putin hakimdir. Bu “ölkənin” bütün addımlarına Rusiya qərar verir.

Beşincisi, Başda Dağlıq Qarabağ olmaqla, keçmiş MDB ölkələrindən Azərbaycandan, Gürcüstandan, Ukrayniyadan, Moldaviyadan zorla qoparılmış ərazilər, Rusiyanın dünyada strateji xəttini gücləndirir, üçüncü dünya dövlətlərini onunla davranmaqda ehtiyatlı edir, bu ölkələr üzərində Rusiyanın hegemonluğuna yol açır.

Rusiya keçmiş MDB ölkələri üzərlərindəki mövqelərini bərpa etmək üçün, onun bir sıra ölkələrdə yaratdığı münaqişə ocaqlarının saxlanması vacib şərtdir. Bu istiqamətdə Rusiya nəinki hərbi, iqtisadi, siyasi və eləcədə ideoloji sahədə də bu ölkələrə təsirli tədbirlər həyata keçirir ki bu vasitələrdən də biri öz təsir dairəsində olan tanınmış adamlardan istifadə etməkdir.

Bu proses Azərbaycandan da yan keçməmişdir. Beləki Azərbaycan xalqını aşağılamaq, aparılan mübarizənin əhəmiyyətsiz olduğunu “sübut” etmək üçün müxtəlif bədii obrazlar yaratmaq üçün Rusiya dünyada tanınmış azərbaycanlı ziyalılardan (sapı özümüzdən olan baltalardan) alət kimi istifadə edir. Bunlar o şəxslərdirlər ki, zamanında Rusiyanın və Azərbaycanın çox nüfuzlu dövlət mükafatlarına və titullarına layiq görülüblər.

Bundan əvvəl öz “daş yuxular”I ilə səhnəyə çıxarılan kim idi? Naibov Əkrəm Nəcəf oğlu (Əkrəm Əylisli) — nasir, dramaturq, tərcüməçi, sabiq xalq yazıçısı İndi “Qafqaz triyosu” ilə indi səhnəyə gələn kimdir? İbrahimbəyov Rüstəm Məmmədibrahim oğlu —yazıçı, nasir, dramaturq, ssenarist, prodüser və kinorejissor. Xalq yazıçısı. Oxşar talelər Əkrəm Əylislinin aldığı mükafatlar, Respublika Lenin komsomolu mükafatı laureatı (1968), Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi (1968), M.F.Axundov adına ədəbi mükafat laureatı (1991),

İbrahimbəyov Rüstəmin aldığı mükafatlar: Ümummittifaq komsomolu mükafatı laureatı (1980), Azərbaycan Dövlət mükafatı laureatı (1980), SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1981), Rusiyanın Dövlət mükafatı laureatı (1994-1996), “Şöhrət” ordeni ilə təltif olunub (1995). Aldıqları mükafatlarda sanki bir-birini təkrar edir, eləbil ki bir konveyrdən çıxıb. İndiki adları vətən xaini.

O zaman belə bir haqlı sual meydana gəlir. Həmişə ictimaiyyət qarşısında olan bu görkəmli adamlardan vətən xainləri kimi nə vaxt yetişdirildi? Nədən bundan heç kimin xəbəri olmadı? Bəs Təhlükəsizlik orqanları hara baxırdı? Bəs bu adamları mükafatlara təqdim edən qrum rəhbərləri, üzv olduqları qurumlar onlarındamı xəbərləri yox idi?

Bu adamları mükafatlara təqdim edən qrum rəhbərləri, üzv olduqları qurumlar, bu hadisədə bu adamlar qədər məsuliyyət daşımırlarmı?

Bu yaşlı müdrikliyə qədəm qoymuş insanların xarakterləri üz-özünə dəyişilə bilməzdi ki? Bir insanı yetişdirib vətən üçün xeyirli övlad etmək üçün on illərlə vaxt lazımdır. Bəs vətən xainlərini yetişdirmək üçün nə qədər vaxt tələb olunur? Nədən tanınmış ziyalılardan vətən xaini düzəltmək bu qədər asan olur Azərbaycanda? İbrahimbəyov Rüstəm 7 iyun 2013-cü ildə yaradılan Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasının sədri seçilmişdi. Bəs Milli Şuranın üzvləri niyə Rüstəm İbrahimbəyovun Azərbaycançılıq adına ləkə gətirən bu xəyənatkar hərəkətlərinə qiymət vermirlər. Bəs digər özlərini radikallar adlandıran partiyaların liderləri bu məsələyə münasibət bildirirlər?

Rusiyanın “Daş yuxular”la başlayan Azərbaycan ssenarisi “Qafqaz üçlüyü” ilə davam edir. Bəs növbəti qurbanlar kimlər olacaq? Bax bu gün bunları düşünməyə dəyər. Növbəti qurbanların seçilməsinə yol verməmək üçün.

Faiq İsmayılov. AMEA Hüquq və İnsan Haqları İnstitunun əməkdaşı.