Ailə arxivlərinin qorunub saxlanılması yalnız keçmiş nəsillər haqqında məlumatların gələcəyə ötürülməsi baxımından deyil, həm də rəsmi mənbələrdə əks olunmayan sosial-tarixi faktların mühafizəsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Bu fikirləri Fact-info.az-a açıqlamasında Bakı Dövlət Universitetinin Azərbaycan tarixi kafedrasının dosenti, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Boran Əziz bildirib.

B.Əziz qeyd edib ki, ailələrdə toplanan sənədlər və şəxsi materiallar cəmiyyətdə baş verən dəyişikliklərin daha dolğun mənzərəsini yaratmağa imkan verir. Ailə arxivlərinin araşdırılması zamanı əhalinin məskunlaşma yerləri, miqrasiya marşrutları və köçlərin səbəbləri barədə dəqiq məlumatlar üzə çıxır. Ulu babaların doğulduğu mahallar, kəndlər və tayfa mənsubiyyəti haqqında qeydlər həmin dövrün sosial mənzərəsi barədə əlavə təsəvvür yaradır.

Mütəxəssisin sözlərinə görə, bu sənədlər konkret tarixi hadisələrin öyrənilməsi baxımından da xüsusi dəyərə malikdir. Bəzi ailə arxivlərində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Qafqaz İslam Ordusunun tərkibində Bakı yürüşündə iştirak etmiş şəxslərə aid materiallar, eləcə də müharibə iştirakçılarının məktubları və mükafatları qorunur. Xüsusilə 1920–1930-cu illərdəki mürəkkəb siyasi şəraitdə bu cür sənədlərin saxlanılaraq nəsildən-nəslə ötürülməsi onların elmi və tarixi əhəmiyyətini daha da artırır.

Ailə şəcərələrinin sistemli şəkildə formalaşdırılmasının vacibliyinə toxunan tarixçi bildirib ki, nəsil ağacının hazırlanması və hər yeni nəsil tərəfindən tamamlanması demoqrafik dəyişiklikləri izləməyə imkan verir. Ailə qollarının davamlılığının və ya kəsilməsinin müşahidə olunması doğum səviyyəsinin azalmasının nəsillərin gələcəyinə təsirini əyani şəkildə göstərir.

B.Əziz vurğulayıb ki, ailə tarixinin ardıcıl şəkildə qorunması təkcə fərdi məsələ deyil, həm də dövlət əhəmiyyətli mövzudur. Bu yanaşma gələcəkdə miqrasiya, məskunlaşma və demoqrafik proseslərin daha geniş miqyasda öyrənilməsinə şərait yaradır.