FACT-INFO.AZ » TƏDQİQATLAR-ANALITIKA » Dilçi-alim: Orfoqrafiya və orfoepiya lüğətləri dil siyasətinin mühüm elementləridir
21-02-2026, 10:30 | TƏDQİQATLAR-ANALITIKA
Dilçi-alim: Orfoqrafiya və orfoepiya lüğətləri dil siyasətinin mühüm elementləridir

Müasir dövrdə rəqəmsal mühit və sosial şəbəkələr əsas ünsiyyət vasitəsinə çevrilib. Lakin bu platformalarda Azərbaycan dilinin düzgün tətbiqi və istifadəsi ilə bağlı bəzi problemlər mövcuddur. Rəqəmsal mühitdə ana dilinin qorunması üçün hər kəs məsuliyyətli davranmalı, dilimizin inkişafına və zənginləşməsinə töhfə verməlidir. Rəqəmsal media həm də dilin canlılığını qoruyur.

Qloballaşma və rəqəmsallaşma şəraitində xarici təsirlər get-gedə artıb və normadan yayınmalar çoxalıb. Sosial media normativ pozuntuların sürətlə yayıldığı məkana çevrilib.

Bu fikirləri AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun aparıcı elmi işçisi filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Təranə Şükürlü bildirib. Onun sözlərinə görə, dil səhvlərinin norma kimi qəbul olunmasının qarşısını orfoqrafiya və orfoepiya normaları alır: “Orfoqrafiya və orfoepiya lüğətləri dil siyasətinin mühüm elementləri olaraq söz yaradıcılığına dəstək olur, yeni terminlərin və sözlərin qəbulunu, yazılışını nizama salır. Dildə gedən inkişafı bilmək üçün lüğətlərin yenilənməsinə daim ehtiyac var”.

Müsahibimiz qeyd edib ki, müasir dövrdə publisistik üslub digər funksional üslublardan fərqli olaraq daha operativ və çevikdir. Həmçinin üslubların qarşılıqlı əlaqəsi diqqət çəkir. Mediada alınma terminlərin və yeni ifadələrin qeyri-dəqiq işlənməsi funksional dəqiqliyi zəiflədir. Sosial şəbəkələrdə və bəzi media resurslarında orfoqrafiya və sintaktik normalara, durğu işarələrinin işlənməsinə riayət səviyyəsi o qədər də qənaətbəxş deyil. Bəzən də qrammatik səhvlərə yol verilir. Bu isə gələcək nəsillərin dil biliklərinin zəifləməsinə səbəb ola bilər.

“Televiziyada klassik efir dili ilə müasir efir dili arasında ciddi fərq müşahidə olunur. Sosial verilişlərin dilində məişət üslubuna xas olan leksik vahidlərin işlənməsi, fərdi üslub da müşahidə olunur. Bu kimi hallar dilin qloballaşmasının təzahürü olmaqla yanaşı, onun saflığı məsələsini də aktuallaşdırır.

Müasir dövrdə texniki, sosial ünsiyyət formaları aktivdir. Kommunikasiya prosesində fikri aydın və səlis ifadə etmək ünsiyyətin keyfiyyətini artırır. İnternet və yeni informasiya-kommunikasiya texnologiyalarının inkişafı ilə dilin istifadə imkanlarının daha da genişləndirən sosial şəbəkələr, bloqlar, veb-saytlar dilə həm dinamiklik gətirir, həm də vətəndaş jurnalistikasını formalaşdırır”, - deyə alim bildirib.

T.Şükürlü hesab edir ki, rəqəmsal mühitdə jarqonların, abreviaturların işlənməsi üslubi funksionallığı zəiflədir. Müasir dövrdə qloballaşma və internetin inkişafı nəticəsində gənc nəsil arasında, televiziya proqramlarında məişət üslubunun publisistik üsluba təsiri müşahidə olunur. Buna səbəb sosial verilişlərin təsiridir.




Baxış sayı: 160
İvan Us: Azərbaycan Ukraynanın enerji təminatçısına çevrilə bilər Bu gün, 12:00 Azərbaycan Mətbuat Şurası Rusiyanın informasiya məkanındakı təhdidlərlə bağlı bəyanat yayıb Bu gün, 12:00 Azərbaycan jurnalistləri Özbəkistanın media mühiti ilə tanış olublar Bu gün, 11:30 TRT-nin “Azərbaycan rüzgarı” proqramı Xalq artisti Elza İbrahimovaya həsr olunub Bu gün, 09:30 Ərdoğan ilə Tramp arasında telefon danışığı olub Bu gün, 08:30 Azərbaycana qarşı terror və zorakılıq çağırışları edən 3 Rusiya vətəndaşı beynəlxalq axtarışa verilib Bu gün, 08:00 Müslüm Maqomayevin xatirəsi yad edilib Dünən, 19:00 Prezident: Azərbaycan-İndoneziya əməkdaşlığının əhatə dairəsinin genişləndirilməsi üçün yaxşı imkanlar var Dünən, 18:30 Azərbaycana qarşı çağırışlar edən Rusiya vətəndaşları beynəlxalq axtarışa veriliblər Dünən, 17:30 Azərbaycan əhalisinin sayı açıqlandı Dünən, 17:00 Bakı-Tbilisi-Ərzurum kəməri ilə 7 ayda 13 milyard kubmetrdən çox qaz nəql edilib Dünən, 17:00 “Əsas məqsədimiz İranın nüvə silahına malik olmasına yol verməməkdir” - Tramp Dünən, 15:30 Azad edilmiş ərazilərdə daha 132 mina, 614 PHS aşkarlanıb Dünən, 14:30 DSX-nin birləşmə və hərbi hissələrində gənc əsgərlərin andiçmə mərasimi keçirilib Dünən, 10:30 Şuşanın Kiçik Qaladərəsi, Xocavəndin Quzeyxırman və Güneyxırman kəndlərinə köç karvanları yola salınıb Dünən, 10:00 Tarixin yaddaşına işıq salan alim — Qafar Cəbiyev Dünən, 09:30 Eşqin Abbasov – Qəhrəmanlıqla ucalan ömür 16-08-2026, 18:00 Azərbaycan müəllimlərinin I Qurultayından 120 il ötür 16-08-2026, 16:30 Bəxtiyar Vahabzadənin yaradıcılığına həsr olunmuş virtual kolleksiya yaradılıb 16-08-2026, 10:30 Kiyev ballistik raketlərlə vurulub, dağıntılar var 16-08-2026, 09:00 Dövlət Departamenti 907-ci düzəlişin ləğvinin uzadılması barədə Konqresə bildiriş göndərib 16-08-2026, 08:00 Qazaxıstanın Orta Dəhliz strategiyası Azərbaycan üzərindən Pakistan üçün yeni imkanlar yaradır 15-08-2026, 11:00 Türk dünyasının mədəni dialoqu: “Yol səni səslər” rus dilində 15-08-2026, 10:30 Azərbaycanın mədəni irsi Fransada keçirilən beynəlxalq folklor festivalında təqdim olunub 15-08-2026, 09:00 Türkiyə mediası: Antiterror əməliyyatları zonasından hərbi bazaların çıxarılması müzakirə mövzusu deyil 14-08-2026, 21:00 Quba rayonunda zəlzələ baş verib 14-08-2026, 21:00 Washington hosts event on “Cholpon-Ata Summit and Next Steps for Trans-Caspian Cooperation” 14-08-2026, 17:00 “Azərbaycanla münasibətlərin yeni səhifəsini birgə yazmağa hazırıq” - Səfir 14-08-2026, 16:00 Мировые медиа широко осветили заявления Президента Ильхама Алиева, сделанные в Нахчыване 14-08-2026, 14:00 Kəlbəcərdə minanın partlaması nəticəsində yaralanan şəxsin ayağı amputasiya olunub, vəziyyəti orta ağırdır 14-08-2026, 11:30
Köşə yazarları
Təqvim
«    Avqust 2026    »
BeÇaÇCaCŞB
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31