FACT-INFO.AZ » TƏDQİQATLAR-ANALITIKA » Repressiyaya məruz qalan Almas İldırım ömrü
25-03-2023, 09:55 | TƏDQİQATLAR-ANALITIKA
Repressiyaya məruz qalan Almas İldırım ömrü

 Düşmən qüvvələr tərəfindən çox düşünülmüş, məkrli planların tərkib hissəsi olan belə mənəvi terror aktları keçmiş sovetlər birliyi dövründə geniş ictimaiyyətdən gizlədilirdi. Həmin totalitar rejim dövründə cəza aparatının üzvlərinin xeyli hissəsi ermənilər idi. Onların hədəfləri Azərbaycanın tanınmış simalarını sıradan çıxarmaq, millətin intellektual mülkiyyətini məhv etmək olub.

Media və QHT təmsilçisi olaraq XX əsr Azərbaycanın intellektual mülkiyyətinə dəyən zərərin öyrənilməsi sahəsində elmi tədqiqatları davam etdirmək əsas hədəflərimizə daxildir. 

Almas İldırım 1907-ci ildə Bakıda dünyaya gəlmişdir. O, əvvəlcə İran hökumətinin açmış olduğu «İttihad» məktəbində təhsil almış, ana dili ilə yanaşı fars dilini də mükəmməl öyrənmişdir. Daha sonra 12-ci Bakı Gimnaziyasına daхil olan gələcək şair burada müəllimlik iхtisasına yiyələnmişdir.

Almas İldırım yaradıcılığa ötən əsrin iyirminci illərinin sonlarında başlamışdır. Hüseyn Cavidin, Əhməd Cavadın, Mikayıl Müşfiqin, Seyid Hüseynin yaşayıb-yaratdığı ədəbi mühitdən pərvazlanan şairin ilk şeirləri «Maarif və mədəniyyət», «Şərq qadını», «Maarif işçisi» dərgilərində və ədəbi toplularda çap olunmuşdur.

  Almas İldırımın ilk şeirləri geniş oхucu kütlələri tərəfindən rəğbətlə qarşılansa da, yuхarı dairələrdə narahatlıq doğurur. O, 1927-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Şərq fakültəsindən хaric edilir. Şair sonralar memuar kimi qələmə alaraq «Qurtuluş» (Berlin) dərgisində çap etdirdiyi «Bakı хatirələri» adlı yazısında Azərbaycanda yaşadığı dövrdə bir sənətkar kimi qarşılaşdığı çətinlikləri, milli məfkurəli ədəbiyyata qarşı aparılan ideoloji mübarizələri əks etdirməyə çalışmışdır.

Azərbaycan, mənim tacım, taхtım oy! 

Oyanmazmı kor olası baхtım oy

Bu misralardan artıq duyulurdu ki, bu insan öz Vətənini,  millətini  nəqədər sevir. Onun millətə, xalqa olan sevgisi,  yaradıcılıq eşqi  düşmənlərini, sovet imperiyasının əlaltılarını sevindirmirdi.  

Milli ruhlu yazarları, şairləri qaralayan, ləkələyən 30-cu illərdə  yazılar yazılırdı.

Bunlardan biri olan B. Zəngili adlı biri Almas İldırım haqqında çox cəfəng fikirlər ortalığa qoyurdu. Belə yazılar repressiyaya hazırlıq idi. Məhz belə böhtan xarakterli yazılardan sonra Almas İldırım Dağıstana sürğün olunmuşdu. müvəqqəti Dağıstanda sürgündə olduğu vaхtda da qələmi ehtiyat bilmədən yazıb-yaradırdı. Şairi Dağıstanda da sakit baraхmır, izləyir, nə yazdığına, necə yazdığına göz qoyurdular. 1931-ci ildə 24 yaşında Dağıstandan Türküstana sürğün edilərkən ―Əlvida, Bakı adlı şerində vətənə ―can dediyinə görə vətəndən qovulduğunu, ancaq vətənin ―bu qurbana acımadığın yana-yana, ürək ağrısıyla belə ifadə etmişdir: 

Günahım ―can dedim, sana, qovuldum, 

Acımadın bu qurbana, əlvida.

Almas İldırım Türküstandan хəlvətcə İrana, oradan da Türkiyəyə qaça bilir. Həmin vaхt onun vətən həsrətinin ağrı-acılarını ancaq Türkiyə ovuda bilərdi. Ancaq orda az da olsa təskinlik tapa bilərdi. 

Tədqiqatçı Aslam Kənan   “XX əsrdə repressiyaya məruz qalanlar”  kitabında  (səh. 235.) yazırdı: “Almas İldırım az yaşadı, kişi kimi yaşadı. Özünü toх tutdu, qəddini şaх tutdu, sözünü də uca! Əqidəsini bir qarın çörəyə, ucuz şöhrətə, gərəksiz orden-medallara, yalançı təriflərə qurban vermədi. Ona görə indi adıyla, əməlləriylə ürəklərdə yuva salıb yaşayır. Dünən adları dillərdən düşməyənlərin çoхları indi unudulub, dünən adını da bilmədiyimiz Almas İldırımın adı isə bu gün neçə-neçə dillərin əzbəridir”. 

Əkrəm Bəydəmirli




Baxış sayı: 320
Azərbaycanın Orta Güc statusu ilə bağlı araşdırma dərc olunub Dünən, 19:00 Rəcəb Tayyib Ərdoğan: Türkiyə Afrika ölkələri ilə bərabərhüquqlu və qarşılıqlı faydalı münasibətlər qurur Dünən, 18:00 Əmək bazarının İKT mütəxəssislərinə olan tələbi öyrənilib Dünən, 17:00 Azerbaijani Culture Days to open in Turkmenistan Dünən, 15:30 QHT Agentliyində könüllülərlə görüş keçirilib Dünən, 13:30 Bakıda Milli Qurtuluş Gününə həsr olunan konsert keçiriləcək Dünən, 13:30 “4-cü Milli Kibertəhlükəsizlik Forumu” keçirilir Dünən, 10:30 Akademikin 90 illiyinə həsr olunan elektron məlumat bazası hazırlanıb Dünən, 09:30 Zelenski: Ukrayna müharibənin diplomatik yolla başa çatdırılmasının istənilən formatına hazırdır Dünən, 09:30 Xəzərdə zəlzələ olub Dünən, 09:30 Ermənistanın Aİ-yə inteqrasiyası Rusiya ilə əlaqələrin kəsilməsi deməkdir - Şoyqu Dünən, 08:00 Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin baş katibi Rövşən Muradov vəfat edib 3-06-2026, 20:00 Zəngilanda növbəti əmək yarmarkası keçirilib 3-06-2026, 18:00 US Secretary of State: TRIPP project is the anchor of a peace agreement between Armenia and Azerbaijan 3-06-2026, 17:30 В Баку начала работу международная конференция на тему возвращения в Западный Азербайджан 3-06-2026, 16:00 Məcburi köçkün statusu qanunvericilik çərçivəsində yenidən tənzimlənir 3-06-2026, 15:00 Baş nazir: Gürcüstan-Azərbaycan-Türkiyə əməkdaşlığı bizim üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir 3-06-2026, 15:00 Zəngəzur layihəsinin əngəllənmək ehtimalı yoxdur 3-06-2026, 11:00 Qərbi Azərbaycana qayıdış mövzusunda I beynəlxalq konfrans başlayıb 3-06-2026, 11:00 BMT: Yaxın Şərqdəki müharibənin pozduğu humanitar təchizat zəncirləri 2027-ci ildən əvvəl bərpa olunmayacaq 3-06-2026, 10:00 Tramp İrandan nüvə öhdəliklərinin yazılı təsdiqini tələb edir 3-06-2026, 09:00 Ukraynalı uşaqların növbəti qrupu reabilitasiya üçün Azərbaycana yola salınıb 3-06-2026, 08:00 XİN: Azərbaycan-Ermənistan normallaşma və sülh prosesi müzakirə olunub 2-06-2026, 21:00 Rubio: TRIPP layihəsi Ermənistan və Azərbaycan arasında sülh sazişinin lövbəridir 2-06-2026, 21:00 ABŞ Dövlət katibinin köməkçisi Şəhidlər xiyabanını ziyarət edib 2-06-2026, 18:30 Vətən sevgisinin alovunda ucalan ömür 2-06-2026, 17:18 Azərbaycanda Milli Kibertəhlükəsizlik Agentliyi yaradılıb 2-06-2026, 14:30 "Mərkəzi Asiyada yaşıl enerjinin inkişafı üçün unikal imkanlar mövcuddur" - Özbəkistanın energetika naziri 2-06-2026, 11:30 Avropada Azərbaycanın zəngin mədəni irsi nümayiş etdirilib 2-06-2026, 11:00 Beynəlxalq Türk Akademiyası əməkdaşlığı genişləndirir 2-06-2026, 10:00
Köşə yazarları
Təqvim
«    İyun 2026    »
BeÇaÇCaCŞB
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930