Bildiyiniz kimi, Azərbaycanın şimalı ilə cənubunu birləşdirən Xudafərin körpüsünün xalqımız üçün mənəvi dəyəri olduqca böyükdür. Xudafərin Azərbaycanı və İranı birləşdirən, Cəbrayıl rayonunda yerləşən, Araz çayı üzərində salınmış iki körpüdən ibarətdir. Bu körpü 1027-ci ildə Şəddadi hökmdarı Fəzl ibn Məhəmməd tərəfindən Rəvvadilərlə mübarizə aparmaq üçün inşa olunmuşdur. Körpünün bütün tağları kərpicdən qurulduğu halda, əsas kütləsi çay daşlarından ibarətdır. Bu tarixi körpümüz neçə illlər idi ki, düşmən tapdağında, düşmən işğalında idi. Ötən il 44 günlükVətən müharibəsində rəşadətli ordumuz Cəbrayıl istiqamətində irəliləyərək körpünü azad etdilər.

Ermənistan silahlı birləşmələrinin 1993-cü ildə işğal etdiyi Cəbrayıl rayonunun ərazisində yerləşən Xudafərin körpüsünün üzərində 27 il sonra Azərbaycan bayrağı ucaldıldı. Qarabağda parlaq qələbələrə imza atan müzəffər Azərbaycan Ordusu bu dəyərli abidəni özümüzə, əsl sahibinə qaytardı. Beləliklə, 2020-ci il oktyabrın 18-i tariximizə daha bir şanlı gün kimi yazıldı. İndi Xudafərinin adı səslənəndə o taylı, bu taylı azərbaycanlıların üzündəki təbəssümü, gözlərindəki sevinci görməmək qeyri-mümkündür. Çünki, Xudafərin xalqımızın birliyinin, bütövlüyünün rəmzidir.

Xudafərin körpüsünü ilk dəfə idi ki, canlı görürdüm. O körpüyə yaxından baxanda məni uşaqlıq illərimə apardı. Çünki, orta məktəbdə oxuyanda Azərbaycan tarixi kitabından o körpü haqqında oxumuşdum. Elə körpünün şəklini də həmin tarix kitabında görmüşdüm. Bu gün Xudafərini canlı görmək qəlbimdə qəribə bir uşaqsı sevinc hissləri yaratdı. Hansı ki, o hissləri kəlmələrlə ifadə etmək qeyri-mümkündür.

Xudafərin körpüsünün vəhşi erməni tapdağından azad edilməsi hərbi baxımdan strateji uğur, tarixi ədalətin bərpası, xalqımızın öz mədəniyyət incilərinə sahib çıxmaqla yanaşı, bölgənin sosial-iqtisadi inkişafına mühüm təkan verə biləcək bir hadisədir. Dövlət başçımızın Azərbaycan bayrağını ötən il tarixi Xudafərin körpüsündə qaldırması, o taylı, bu taylı xalqımız üçün qürur və fəxarət oldu. Xalqımızın mənəviyyatında, tarixində dərin iz buraxan Xudafərin həm də milli qürur məsələsi idi.

Xudafərin körpüsünün işğaldan azad olunması həm tarixi, siyasi, həm də iqtisadi cəhətdən mühüm hadisədir. Bu körpüdən vaxtilə Azərbaycanın İran vasitəsilə xarici ölkələrlə ticarət əlaqələri üçün istifadə olunub. Xudafərin bundan sonrakı mərhələdə İranla əlaqələrin genişləndirilməsi baxımından faydalı olacaqdır. Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyevin dostluq rəmzi adlandırdığı bu müştərək sərhəddə olan Xudafərin körpüləri yenidən qurula və bərpa edilə bilər. Bu məsələ ilə bağlı İran və Azərbaycan Xarici İşlər nazirləri arasında fikir mübadiləsi aparılıb və müzakirələr davam edir. Hətta Azərbaycan və İran hər iki ölkə bu tarixi abidələrin UNESCO-da müştərək şəkildə qeydə alınması barədə birgə bəyanat verəcəkləri haqqında razılığa gəliblər.

İşğaldan azad olunan digər rayonlar kimi, Cəbrayıl rayonu da erməni işğalı zamanı vandalizimə məruz qalıb. Dağıdılmış evlər, tarixi abidələr, məscidlər, qəbiristanlıqlar, xarabalığa çevrilmiş şəhər və kəndlər… Azərbaycanın Ermənistanın silahlı birləşmələri tərəfindən işğal olunmuş ərazilərində vandalizmin izlərinə hər addımda rast gəlmək olar.. Erməni vəhşiliyini görmək üçün işğaldan azad olunan rayonlara, kəndlərə səfər etmək kifayətdir. Artıq 1 ildir ki, işğaldan azad olunan torpaqlarda geniş quruculuq işləri aparılır. Dövlətimiz erməni vandalları tərəfindən yerlə-yeksan edilmiş kənd və şəhərləri, qəsəbə və digər yaşayış məntəqələrini yenidən qurmaqla məşğuldur. Hava limanları, magistral və dəmir yolu xətləri, kənd təsərrüfatı obyektləri, su qovşaqları, yarımstansiyalar, “ağıllı” kənd və şəhərlər inşa edən dövlətimiz bu gün unikal layihələrlə dünyanı heyrətləndirir. Ermənistanın siyası rəhbərliyi isə əvvəl diplomatiyada, sonra müharibə meydanında, bu gün isə tikinti meydanlarında xarüqələr yaradan Azərbaycana həsəd aparır, qibtə ilə baxır.

Lamiyə İsazadə

“Kimsəsiz Uşaqların Sosial Müdafiəsi” İctimai Birliyi