FACT-INFO.AZ » MƏDƏNİYYƏT » 115 yaşlı “Füyuzat” jurnalı
1-11-2021, 14:40 | MƏDƏNİYYƏT
115 yaşlı “Füyuzat” jurnalı

“Füyuzat” jurnalı və onun redaksiya heyətinin xidmətləri bu mənada diqqətəlayiqdir. Çünki onlar yalnız bir jurnal nümunəsi nəşr etməklə məhdudlaşmayıblar, füyuzatçılıq xətti-hərəkatını, “Füyuzat” jurnalistikası məktəbini yaratmaqla tarix səhifələrinə öz imzalarını həkk ediblər.

Jurnal böyük Azərbaycan mütəfəkkiri Əli bəy Hüseynzadənin baş redaktorluğu və maarifpərvər, milyonçu-mesenat hacı Zeynalabdin Tağıyevin maddi vəsaiti hesabına 1906-cı il noyabrın 1-dən Bakıda nəşr olunmağa başlayıb. “Füyuzat” kəlməsi mənşəcə ərəb sözü olub, mənası həyat gerçəklərini duymaq, dərk etmək, onlardan həzz almaq, feyzyab olmaq deməkdir.

“Füyuzat” Ə.Hüseynzadənin “Həyat” qəzetinin sonuncu nömrəsində “Vidanamə” başlıqlı məqaləsində göstərdiyi kimi “qüdrətli, ədəbi qələm sahiblərinin cəm” olduğu nəşr kimi diqqəti çəkib. Ətrafında Məhəmməd Hadi, Mirzə Ələkbər Sabir, Hüseyn Cavid, Abdulla Şaiq, Həsən Səbri Eyvazov kimi dövrün tanınmış ziyalılarını toplamış “Füyuzat”ın xalqımızın ictimai fikir tarixindəki önəmli rolu danılmazdır. Lakin “Füyuzat” jurnalının o vaxt yalnız 32 sayı işıq üzü görüb, mütərəqqi və milli fikirləri təbliğ etdiyindən çar hökuməti tərəfindən çapı dayandırılıb.

Tədqiqatçıların, ədəbiyyatşünasların bəziləri 1905-1910-cu illər arasında Azərbaycan ədəbiyyatı barəsindəki fikirlərini cəmləşdirərək bu dövrü “Əli bəy və "Füyuzat” dövrü adlandırırlar. Jurnalist yaradıcı heyətinə daxil olan Abdulla Şaiq “Füyuzat”ı “İslam aləmində görünməmiş ən möhtəşəm mətbuat orqanı” kimi dəyərləndirirdi. Mətbuat və ədəbiyyat tarixinin araşdırıcısı, AMEA-nın müxbir üzvü professor Əziz Mirəhmədov XX əsrin əvvəllərində yaranan ictimai, siyasi və mədəni hərəkatı öyrənmək zərurətini lakonik şəkildə belə ifadə edir: “XX əsr ədəbiyyatını nəinki Molla Nəsrəddinsiz, habelə “Füyuzat”sız təsəvvür etmək çətindir”.

Füyuzatçılıq, ilk növbədə, çarizmə, əsarətə, istibdada qarşı çevrilmiş və türk xalqlarının mənəvi birliyinin təcəssümü olan Turançılıq ideologiyasının daşıyıcısıdır. Bu ideologiya utopik düşüncələrdən, fikirlərdən qaynaqlanmayıb, tarixin reallıqlarından, milli özünüdərk prosesindən doğurub. Bu ideologiyanın məqsədi milli istiqlal uğrunda mübarizə aparan türk xalqlarının milli şüurunu “türkləşmək, islamlaşmaq, avropalaşmaq” istiqamətində oyatmaq, inkişaf etdirməkdən ibarət idi. Füyuzatçılıq, həmçinin ədəbiyyatda romantizmin, ortaq türk dilinin, ümumi ədəbi dil siyasətinin, islamçılığın, milli məsələlərdə türkçülük ideologiyasının təbliği demək idi.

"Füyuzat" jurnalı füyuzatçılıq jurnalistika məktəbindən əlavə, Azərbaycanda müstəqil dövlətçilik ideyasını, konstitusiyalı azad vətəndaş cəmiyyətini yaratmaqda mühüm rol oynayıb.




Baxış sayı: 934
Türkiyə İranla ABŞ arasında aparılan danışıqları müsbət qiymətləndirir Dünən, 11:30 Ümumdünya Ətraf Mühit Gününə həsr olunmuş beynəlxalq tədbir Dünən, 11:30 Qlobal dəyər böhranı və gələcəyin geosiyasi gücü - milli kimlik Dünən, 10:30 Bakıda TDT-yə üzv ölkələrin mərkəzi banklarının Şurasının növbəti toplantısı keçirilir Dünən, 08:30 Milli Qəhrəmanımıza həsr olunmuş "Düşmənə qarşı tək" qısametrajlı film Dünən, 08:30 Süni intellekt kibertəhdidlərin həyata keçirilməsi sürətini 29 saniyəyədək azaldıb Dünən, 08:30 Rusiya Prezidenti İrana humanitar yardımın çatdırılmasında köməyə görə Prezident İlham Əliyevə minnətdarlığını bildirib Dünən, 08:00 Azərbaycanın Orta Güc statusu ilə bağlı araşdırma dərc olunub 4-06-2026, 19:00 Rəcəb Tayyib Ərdoğan: Türkiyə Afrika ölkələri ilə bərabərhüquqlu və qarşılıqlı faydalı münasibətlər qurur 4-06-2026, 18:00 Əmək bazarının İKT mütəxəssislərinə olan tələbi öyrənilib 4-06-2026, 17:00 Azerbaijani Culture Days to open in Turkmenistan 4-06-2026, 15:30 QHT Agentliyində könüllülərlə görüş keçirilib 4-06-2026, 13:30 Bakıda Milli Qurtuluş Gününə həsr olunan konsert keçiriləcək 4-06-2026, 13:30 “4-cü Milli Kibertəhlükəsizlik Forumu” keçirilir 4-06-2026, 10:30 Akademikin 90 illiyinə həsr olunan elektron məlumat bazası hazırlanıb 4-06-2026, 09:30 Zelenski: Ukrayna müharibənin diplomatik yolla başa çatdırılmasının istənilən formatına hazırdır 4-06-2026, 09:30 Xəzərdə zəlzələ olub 4-06-2026, 09:30 Ermənistanın Aİ-yə inteqrasiyası Rusiya ilə əlaqələrin kəsilməsi deməkdir - Şoyqu 4-06-2026, 08:00 Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin baş katibi Rövşən Muradov vəfat edib 3-06-2026, 20:00 Zəngilanda növbəti əmək yarmarkası keçirilib 3-06-2026, 18:00 US Secretary of State: TRIPP project is the anchor of a peace agreement between Armenia and Azerbaijan 3-06-2026, 17:30 В Баку начала работу международная конференция на тему возвращения в Западный Азербайджан 3-06-2026, 16:00 Məcburi köçkün statusu qanunvericilik çərçivəsində yenidən tənzimlənir 3-06-2026, 15:00 Baş nazir: Gürcüstan-Azərbaycan-Türkiyə əməkdaşlığı bizim üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir 3-06-2026, 15:00 Zəngəzur layihəsinin əngəllənmək ehtimalı yoxdur 3-06-2026, 11:00 Qərbi Azərbaycana qayıdış mövzusunda I beynəlxalq konfrans başlayıb 3-06-2026, 11:00 BMT: Yaxın Şərqdəki müharibənin pozduğu humanitar təchizat zəncirləri 2027-ci ildən əvvəl bərpa olunmayacaq 3-06-2026, 10:00 Tramp İrandan nüvə öhdəliklərinin yazılı təsdiqini tələb edir 3-06-2026, 09:00 Ukraynalı uşaqların növbəti qrupu reabilitasiya üçün Azərbaycana yola salınıb 3-06-2026, 08:00 XİN: Azərbaycan-Ermənistan normallaşma və sülh prosesi müzakirə olunub 2-06-2026, 21:00
Köşə yazarları
Təqvim
«    İyun 2026    »
BeÇaÇCaCŞB
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930