FACT-INFO.AZ » MƏDƏNİYYƏT » 115 yaşlı “Füyuzat” jurnalı
1-11-2021, 14:40 | MƏDƏNİYYƏT
115 yaşlı “Füyuzat” jurnalı

“Füyuzat” jurnalı və onun redaksiya heyətinin xidmətləri bu mənada diqqətəlayiqdir. Çünki onlar yalnız bir jurnal nümunəsi nəşr etməklə məhdudlaşmayıblar, füyuzatçılıq xətti-hərəkatını, “Füyuzat” jurnalistikası məktəbini yaratmaqla tarix səhifələrinə öz imzalarını həkk ediblər.

Jurnal böyük Azərbaycan mütəfəkkiri Əli bəy Hüseynzadənin baş redaktorluğu və maarifpərvər, milyonçu-mesenat hacı Zeynalabdin Tağıyevin maddi vəsaiti hesabına 1906-cı il noyabrın 1-dən Bakıda nəşr olunmağa başlayıb. “Füyuzat” kəlməsi mənşəcə ərəb sözü olub, mənası həyat gerçəklərini duymaq, dərk etmək, onlardan həzz almaq, feyzyab olmaq deməkdir.

“Füyuzat” Ə.Hüseynzadənin “Həyat” qəzetinin sonuncu nömrəsində “Vidanamə” başlıqlı məqaləsində göstərdiyi kimi “qüdrətli, ədəbi qələm sahiblərinin cəm” olduğu nəşr kimi diqqəti çəkib. Ətrafında Məhəmməd Hadi, Mirzə Ələkbər Sabir, Hüseyn Cavid, Abdulla Şaiq, Həsən Səbri Eyvazov kimi dövrün tanınmış ziyalılarını toplamış “Füyuzat”ın xalqımızın ictimai fikir tarixindəki önəmli rolu danılmazdır. Lakin “Füyuzat” jurnalının o vaxt yalnız 32 sayı işıq üzü görüb, mütərəqqi və milli fikirləri təbliğ etdiyindən çar hökuməti tərəfindən çapı dayandırılıb.

Tədqiqatçıların, ədəbiyyatşünasların bəziləri 1905-1910-cu illər arasında Azərbaycan ədəbiyyatı barəsindəki fikirlərini cəmləşdirərək bu dövrü “Əli bəy və "Füyuzat” dövrü adlandırırlar. Jurnalist yaradıcı heyətinə daxil olan Abdulla Şaiq “Füyuzat”ı “İslam aləmində görünməmiş ən möhtəşəm mətbuat orqanı” kimi dəyərləndirirdi. Mətbuat və ədəbiyyat tarixinin araşdırıcısı, AMEA-nın müxbir üzvü professor Əziz Mirəhmədov XX əsrin əvvəllərində yaranan ictimai, siyasi və mədəni hərəkatı öyrənmək zərurətini lakonik şəkildə belə ifadə edir: “XX əsr ədəbiyyatını nəinki Molla Nəsrəddinsiz, habelə “Füyuzat”sız təsəvvür etmək çətindir”.

Füyuzatçılıq, ilk növbədə, çarizmə, əsarətə, istibdada qarşı çevrilmiş və türk xalqlarının mənəvi birliyinin təcəssümü olan Turançılıq ideologiyasının daşıyıcısıdır. Bu ideologiya utopik düşüncələrdən, fikirlərdən qaynaqlanmayıb, tarixin reallıqlarından, milli özünüdərk prosesindən doğurub. Bu ideologiyanın məqsədi milli istiqlal uğrunda mübarizə aparan türk xalqlarının milli şüurunu “türkləşmək, islamlaşmaq, avropalaşmaq” istiqamətində oyatmaq, inkişaf etdirməkdən ibarət idi. Füyuzatçılıq, həmçinin ədəbiyyatda romantizmin, ortaq türk dilinin, ümumi ədəbi dil siyasətinin, islamçılığın, milli məsələlərdə türkçülük ideologiyasının təbliği demək idi.

"Füyuzat" jurnalı füyuzatçılıq jurnalistika məktəbindən əlavə, Azərbaycanda müstəqil dövlətçilik ideyasını, konstitusiyalı azad vətəndaş cəmiyyətini yaratmaqda mühüm rol oynayıb.




Baxış sayı: 934
Bakıda Silahlı Qüvvələr Günündə hərbçilərin yürüşü Bu gün, 12:30 Britaniya Azərbaycanla tərəfdaşlığı daha da gücləndirməkdə qərarlıdır Bu gün, 12:30 Müstəqilliyimiz və ərazi bütövlüyümüz uğrunda canından keçən Göyçə mahalının Cil kəndinin şəhidləri Bu gün, 11:30 Prezidentin sosial media hesablarında Silahlı Qüvvələr Günü ilə bağlı paylaşım edilib Bu gün, 10:30 Dövlət Xidməti kiberpoliqonda praktiki məşğələ keçirib Dünən, 18:30 Rubio: İsrail və Livan niyyət bəyannaməsi imzalamağa yaxındır Dünən, 18:30 Prezident İlham Əliyev və Qurbanqulu Berdiməhəmmədov arasında telefon danışığı baş tutub Dünən, 16:30 U.S. Congress hosts international conference on right of return Dünən, 16:00 İslam dünyasının birliyi və ortaq inkişafı naminə Bakı platforması - Millət vəkili yazır Dünən, 14:30 Əfsanəvi neftçi Cümşüd İbrahimov –Səməd VƏKİLOV yazır Dünən, 14:30 Yuxusuz qalmağın fəsadları Dünən, 10:00 Xankəndi, Xocavənd, Şuşa, Cəbrayıl, Xocalı və Ağdərəyə növbəti köç karvanları yola salınıb Dünən, 09:00 Böyük mütəfəkkir Əhməd bəy Ağaoğlunun övladı ilə bağlı nəşr Dünən, 08:00 ABŞ-da azərbaycanlıların Ermənistanda etnik təmizləməyə məruz qalmasına dair beynəlxalq konfrans keçirilib Dünən, 07:00 İran MAQATE müfəttişlərinin nüvə obyektlərinə girişinin müzakirəsi şərtini açıqlayıb 24-06-2026, 21:00 XİN: Fransanın regionla bağlı köhnəlmiş və birtərəfli yanaşması etibarlı tərəfdaş imicinə zərbə vurur 24-06-2026, 19:00 Baku hosts official opening ceremony of OIC Parliamentary Union Conference 24-06-2026, 16:30 Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illiyinə həsr olunmuş biblioqrafik göstərici 24-06-2026, 16:00 Türk coğrafiyasının genişlənməsi strateji hədəfə çevrilməlidir 24-06-2026, 11:30 Prezident İlham Əliyev: İslam dəyərlərinin qorunmasına Azərbaycanda həmişə böyük önəm verilib 24-06-2026, 11:30 Prezident Beynəlxalq Konfrans İştirakçılarına müraciət ünvanlayıb 24-06-2026, 11:00 Yüksək qan təzyiqinin gizli təhlükəsi haqqında 24-06-2026, 09:30 COP29 irsi, COP30 gündəliyi və COP31 hədəfləri Londonda müzakirə olunub 24-06-2026, 08:30 İrəvan Teatrında “Stalin – İzm” tamaşasına ictimai baxış olub 24-06-2026, 08:30 NATO çərçivəsində Avropa müttəfiqlərimizdən daha böyük məsuliyyət gözləyirik 24-06-2026, 07:30 Musiqi sənəti istiqaməti üzrə qabiliyyət imtahanlarının qrafiki açıqlanıb 23-06-2026, 19:30 Transxəzər fiber-optik layihəsi üçün kabel "Azərbaycan" gəmisi ilə Bakıya çatdırılıb 23-06-2026, 16:30 Президенту Туркменистана преподнесен в дар карабахский скакун 23-06-2026, 15:30 Prezidentlər İlham Əliyev və Sərdar Berdiməhəmmədov Şuşada işğal dövründə güllələnmiş büstlərə diqqət yetiriblər 23-06-2026, 15:00 Presidents Ilham Aliyev and Serdar Berdimuhamedov viewed bullet-riddled busts of Azerbaijan’s prominent figures in Shusha 23-06-2026, 14:30
Köşə yazarları
Təqvim
«    İyun 2026    »
BeÇaÇCaCŞB
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930