1918-ci ilin iyul ayında Azərbaycan tarixinin taleyüklü hadisələrindən biri olan Kürdəmir döyüşləri xalqımızın istiqlal mübarizəsinin ən parlaq səhifələrindən birini təşkil edir. 5–10 iyul 1918-ci il tarixlərində Qafqaz İslam Ordusunun və Azərbaycan hərbi birləşmələrinin bolşevik-daşnak qüvvələrinə qarşı həyata keçirdiyi uğurlu hərbi əməliyyat nəticəsində Kürdəmir qəsəbəsi işğaldan azad edildi. Bu qələbə sonrakı hərbi əməliyyatların, xüsusilə də Bakının azad olunmasının mühüm mərhələlərindən biri oldu.

Döyüşlərdə podpolkovnik Həbib bəy Səlimovun rəhbərlik etdiyi Müsüslü dəstəsi, Həsən bəyin 46-cı piyada taboru, toplu süvari alayı və sonradan cəbhəyə göndərilən əlavə qüvvələr böyük qəhrəmanlıq göstərdilər. Qarşı tərəfdə isə Stepan Şaumyanın rəhbərlik etdiyi Bakı Xalq Komissarları Sovetinin qoşunları, Qırmızı Ordunun hissələri, Biçeraxovun dəstəsi və əsasən daşnak-erməni silahlı birləşmələri döyüşürdü.

İyulun ilk günlərində düşmənin say üstünlüyü və əlverişli mövqeləri Türk-Azərbaycan qoşunlarının irəliləməsini çətinləşdirirdi. Lakin vəziyyəti dəyişmək məqsədilə 5-ci Qafqaz diviziyasının 13-cü piyada alayı döyüş bölgəsinə göndərildi. Ağdaş, Xaldan və Qazaxdan gələn Azərbaycan könüllüləri də cəbhəyə qoşularaq ordunun gücünü artırdılar.

İyulun 8-də gedən ağır döyüşlərdə düşmən güclü müqavimət göstərsə də, Türk-Azərbaycan qoşunları geri çəkilmədi. İyulun 9–10-da hücumlar daha da genişləndirildi. Kərrar stansiyası istiqamətində göndərilən xüsusi dəstə düşmənin geri çəkilmə yollarını çətinləşdirdi. Bu əməliyyatdan sonra 13-cü piyada alayı uğurla hücuma keçdi, Həbib bəy Səlimovun Müsüslü dəstəsi isə düşmənin müdafiə xəttini yararaq həlledici üstünlük qazandı.

10 iyul 1918-ci ildə axşama doğru 13-cü piyada alayının sağ cinahı ilə Müsüslü dəstəsinin sol cinahı Kürdəmirin qərbində birləşdi. Bir neçə saat sonra qəsəbə bolşevik-daşnak qüvvələrindən tamamilə azad edildi. Bu qələbə hərbi təşəbbüsün tamamilə Türk-Azərbaycan qoşunlarının əlinə keçməsini təmin etdi və Bakının azad olunmasına aparan yolun açılmasında mühüm rol oynadı.

Bu gün Kürdəmir döyüşlərinin ildönümündə həmin tarixi zəfəri təmin edən Azərbaycan və türk əsgərlərinin qəhrəmanlığını dərin ehtiramla yad edirik. Onların göstərdiyi igidlik Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının sarsılmazlığını nümayiş etdirən, milli yaddaşımızda əbədi yaşayacaq şərəfli tarixdir. Kürdəmir döyüşləri Vətən uğrunda birlik, fədakarlıq və qəhrəmanlığın parlaq nümunəsi olaraq gələcək nəsillərə örnək olmağa davam edəcək.

Tədqiqatçı Nuralı İsmayılov