FACT-INFO.AZ » TƏDQİQATLAR-ANALITIKA » Ermənistan 2017-də: "Stratfor"un proqnozundakı xəbərdarlıqlar
14-02-2017, 09:05 | TƏDQİQATLAR-ANALITIKA
Ermənistan 2017-də: "Stratfor"un proqnozundakı xəbərdarlıqlar

Amerikanın tanınmış "beyin mərkəzlərindən" olan və Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinə yaxınlığı haqqında informasiyalar yayılmış "Stratfor" analitik mərkəzi 2017-ci il üçün öz proqnozlarını verib. 
Orada həm dünyanın ümumi geosiyasi trendləri, həm də konkret regionlar üzrə irəli sürülən analitik müddəalar yer alıb.
Sənəddən görünür ki, 2017-ci ildə qlobal geosiyasi mənzərə öz mürəkkəbliyini saxlayacaq. Müxtəlif regionlardakı münaqişələr, ixtilaflar, silahlı toqquşmalar davam edəcək. Ayrıca Cənubi Qafqazdakı münaqişələrin həllini gözləmək də çətindir. O cümlədən Ermənistanın hansısa ciddi hərbi dəstəyə ümid etməsi real görünmür. Bütün bunların fonunda Cənubi Qafqazla bağlı hansı situasiyanın yarana biləcəyi aktual təsir bağışlayır.

Gərgin geosiyasi mübarizə: 2017-ci ilin bir sıra mürəkkəb məqamları

ABŞ-ın "Stratfor" analitik mərkəzi ənənəvi olaraq yeni il üçün geosiyasi proqnozlarını dərc edib (bax: 2017 Annual Forecast / www.stratfor.com, 27 dekabr 2016). Sənəddə dünyanın hər bir regionu ilə bağlı ayrıca bölmələr vardır. Avrasiya hissəsində Rusiya və başqa postsovet ölkələri haqqında proqnostik tezislər yer alıb (bax: 2017 Annual Forecast: Eurasia / www.stratfor.com, 27 dekabr 2016).

"Stratfor"un mövqeyinə görə, bütövlükdə Rusiyanın postsovet məkanında təsiri artacaq. Ukrayna, Cənubi Qafqaz və Mərkəzi Asiya istiqamətlərində Kremlin qarşısına müəyyən maneələr çıxsa da, onlar elə bir ciddi dəyişikliyə səbəb olmayacaq. Qafqazda Gürcüstan Türkiyə və Azərbaycanla təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığı gücləndirməyə çalışacaq. Ankara isə həmin regionda öz mövqeyini qoruya biləcək (bax: əvvəlki mənbəyə).

Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə gəldikdə isə, Moskva bu məsələni öz nəzarətində saxlamağa nail olacaq. Bununla bağlı "Stratfor"un analitikləri yazırlar: "Rusiya Ermənistanla Azərbaycan arasındakı Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin baş hakimi rolunda qalmağa davam edəcək ki, onların hər ikisi ilə öz xeyrinə (yəni Rusiyanın xeyrinə – Newtimes.az) oynayacaq" (bax: əvvəlki mənbəyə).

Təbii ki, "Stratfor"un proqnozları hansısa imtiyaza malik deyillər – onlar özünü doğrultmaya bilər. Lakin təcrübə göstərir ki, Amerika kəşfiyyatı ilə bağlı olan bu mərkəz faktiki olaraq müəyyən ortaq mövqeni ifadə edə bilir. Bu baxımdan Cənubi Qafqazda Rusiya və Türkiyənin hansı siyasət yeridə biləcəkləri aspektində bu "beyin mərkəzi"nin fikirləri maraq doğurur. Həmin çərçivədə də Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistan haqqındakı tezislər diqqəti çəkir.

Ayrıca Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli imkanları barədə irəli sürülən tezisə ümumən Ermənistanın 2017-ci ildə qarşılaşa biləcəyi problemlər işığında nəzər salmaq maraqlı olardı. Əgər münaqişə Rusiyanın tərəflər arasında "baş hakim" rolu oynaması fonunda dondurulmuş vəziyyətdə qalacaqsa, onun həlli məsələsi çətin ki, sona çatsın. Çünki Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı üç həmsədr dövlət var və onların ikisi Qərbə aiddir. Ən azından həmin dövlətlər arasında ümumi razılıq olmasa, çətin ki, problem həllini tapsın. Eyni zamanda, Ermənistana havadarlıq edənlərin passivləşə biləcəyi haqqında da elə bir fikir yoxdur. Deməli, 2017-ci ildə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin ədalətli həllində ciddi irəliləyiş gözləmək ehtimalı, "Stratfor"un analizinə və proqnozuna görə, azdır.

Lakin məsələnin əhəmiyyətli bir özəlliyi də vardır. "Stratfor" ayrıca bir təhlili yazısında rəsmi İrəvana Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) nə dərəcədə dəstək verə biləcəyi məsələsini araşdırıb (bax: "Stratfor" Ermənistanla bağlı fikir ayrılığına toxundu / "Azadlıq" radiosu, 12 yanvar 2017). Bu mövzu Dağlıq Qarabağ münaqişəsi kontekstində ona görə əhəmiyyətlidir ki, İrəvan məhz KTMT-dən müdafiə sahəsində ciddi dəstək gözləyir. S.Sarkisyan bu təşkilatın iclaslarında bir neçə dəfə öz gileyini bildirib.

Hətta KTMT-ni NATO ilə müqayisə etməyə çalışaraq, vurğulamışdı ki, Yunanıstan belə hərbi təşkilatdakı müttəfiqi Türkiyəni müdafiə edir, ancaq KTMT-dəki bir sıra dövlətlər aprel müharibəsində Ermənistana dəstək vermədi. Üstəlik, həmin hadisədən sonra Qazaxıstan prezidenti İrəvanda təşkilatın iclasına belə qatılmadı. Belarus prezidenti A.Lukaşenko isə həmin tədbirdə birbaşa Azərbaycanın mövqeyinə uyğun fikir söylədi.

Sarkisyanın şikayətləri: KTMT-nin "ürəyi yumşalmır"

Ermənistan prezidenti öz narazılığını Moskvada V.Putinə də bildirmişdi. Ancaq onun bütün bu şikayətləri KTMT-də Ermənistana olan münasibəti zərrə qədər də dəyişmədi. Əlavə olaraq, "Stratfor" bu məqamı ciddi arqument kimi KTMT-Ermənistan münasibətlərində nəzərə alan tezislər irəli sürüb. Mərkəzin analitik məqaləsində vurğulanır: "Üzümüzə gələn aylar təşkilat üçün asan olmayacaq. Həm baş katib vəzifəsi, həm də Dağlıq Qarabağın statusu ilə bağlı fikir ayrılıqları yenə qalacaq. Əlbəttə, Moskva bu ziddiyyətləri yumşaltmaq üçün əlindən gələni edəcək" (bax: əvvəlki mənbəyə).

"Stratfor" burada fikir ayrılığı aspektində iki məqamı diqqətə çatdırır. Birincisi, Belarus və Qazaxıstan, ümumiyyətlə, KTMT-də Ermənistanın tərəfini saxlaya biləcək hansısa sənədin qəbuluna imkan verməyəcəklər. İkincisi, əslində, Kreml də bu kontekstdə İrəvanı sona qədər müdafiə etmək fikrində deyil. Çünki Rusiya Cənubi Qafqazda Azərbaycanın roluna daha çox əhəmiyyət verir. Enerji məsələlərində Astana və Moskva üçün Bakı ayrıca əhəmiyyəti olan faktordur (bax: əvvəlki mənbəyə).

Deməli, analitik mərkəzin proqnozuna görə, Ermənistanın 2017-ci ildə təhlükəsizliyi qeyri-müəyyənliyini saxlamaqda davam edəcək. Üstəlik, KTMT-də ona olan ikili münasibət qalacaq. Belarus və Qazaxıstan İrəvan üçün başağrısı yarada bilən mövqelərini saxlayacaqlar. Rusiya isə incə manevrlərlə nə Ermənistanı, nə Qazaxıstanı, nə də Azərbaycanı narazı salmayacaq.

Bu kontekstdə Ermənistan nümayəndəsinin bir neçə aydan sonra KTMT-yə baş katib seçilə bilməsi müəmmalı məsələ təsiri bağışlayır. Əslində, Kreml bununla əlaqədar öz mesajını artıq verib. KTMT-nin artıq keçmiş baş katibi 2016-cı ilin dekabrın 29-da Ermənistan-Azərbaycan sərhədində baş verən döyüşlərlə bağlı verdiyi şərhdə "Dağlıq Qarabağ Respublikası" ifadəsini işlətmişdi. Bu, Azərbaycanda kəskin etirazlara səbəb oldu, bir sıra ekspertlər Kremli Ermənistana dəstək verməkdə ittiham etməyə başladı. Lakin rəsmi Moskva N.Bordyujanı vəzifəsindən dərhal uzaqlaşdırmaqla göstərdi ki, onun mövqeyi daha tarazlıdır. Rusiya açıqca kiminsə tərəfini tutmaq niyyətində deyil, bu qaydanı pozanlar da dərhal öz cəzasını alacaqlar.

Görünür, "Stratfor" kimi "beyin mərkəzləri" buna bənzər olayları nəzərə alaraq, Ermənistan nümayəndəsinin KTMT-yə baş katib seçilməsi işinin ciddi maneələrlə qarşılaşacağını proqnozlaşdırırlar. Bütövlükdə bu cür vəziyyət Ermənistanın 2017-ci ildə təhlükəsizlik sahəsində KTMT-dən əhəmiyyətli dəstək ala bilməyəcəyini göstərir. Rəsmi İrəvan yarıtmaz xarici siyasət kursu ilə KTMT-dəki tərəfdaşlarının belə hörmətini qazana bilməyib. Belə çıxır ki, 2017-ci ildə İrəvanın bu istiqamətdə ciddi problemləri meydana çıxa bilər.

Çünki Azərbaycan tərəddüd etmədən ərazi bütövlüyünü bərpa etmək istiqamətində qətiyyətli addımlarını atmaqda davam edəcək. Bakının İrəvana olan təzyiqləri bütün sahələr üzrə yüksələn xətlə gedəcək. Buna qarşılıq mövqeyi ədalətli olmayan Ermənistan tutarlı addım ata bilməyəcək. KTMT isə hərbi yardım göstərməyəcək. Bununla da Ermənistan ordusu güclü rəqibi ilə üz-üzə qalmalı olacaq. Azərbaycan tərəfi daim vurğulayır ki, işğalçılar ərazilərimizi tərk etməsələr, yeni uğurlu hərbi əməliyyatlara baş vura bilər.

"Stratfor"un təhlili də rəsmi Bakının bu mövqeyində tam haqlı olduğunu bir daha təsdiqləyir. Heç bir ciddi faktor Ermənistana haqq qazandırmır. Əksinə, konkret gedişat göstərir ki, İrəvanın ən yaxın tərəfdaşları belə onu haqsız əməlində dəstəkləmək fikrində deyillər. Ermənistan rəhbərliyinin bütövlükdə dünyada cərəyan edən prosesləri bir daha təhlil edib, ağlını başına toplaması lazım gəlir. İndi beynəlxalq birlik İsrail kimi güclü bir dövlətdən Fələstin məsələsində anlayış tələb edirsə, İrəvan nəyə ümid edə bilər? Bu suala erməni müxalifəti sıralarında da cavab axtaranlar vardır. Ancaq İrəvan onu ciddiyə almasa, ən çox itirən erməni xalqı olacaq.

 Newtimes.az




Baxış sayı: 2 230
"Hər zaman can Azərbaycanın yanında olacayıq" - Yaşar Gülər Bu gün, 15:00 Britaniya qızıl hasilatçısı Gədəbəydəki emal güclərinin fəaliyyətini tam həcmdə bərpa edib Bu gün, 13:30 Görkəmli ədəbiyyatşünas Mir Cəlalın “Füzuli sənətkarlığı” kitabı İordaniyada nəşr olunub Bu gün, 11:30 Azərbaycan BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansının 10-cu Qlobal Forumunda təmsil olunacaq Bu gün, 11:30 Bu yolla beyində idrak və yaddaş funksiyalarını yaxşılaşdırmaq üçün yeni terapevtik yanaşmaların inkişafı gözlənilir Bu gün, 10:30 Azərbaycanın NATO-nun Tərəfdaşlıq proqramına qoşulmasının 30 illiyi ilə bağlı konfrans keçirilib Bu gün, 10:00 Prezident İlham Əliyev yenidən ABŞ Prezidenti seçilməsi münasibətilə Donald Trampı təbrik edib Bu gün, 09:30 Azər Əmiraslanov: “Gələn il azad edilmiş ərazilərdə bərpa işlərinə 4 milyard manat ayrılacaq” Dünən, 18:30 Bu tendensiya fikirlərə hakim olmaqdadır Dünən, 14:00 Kəlbəcər - alınmaz qalamız Dünən, 13:30 Kəlbəcər Azərbaycanın təbii sərvətlərlə zəngin və füsunkar rayonlarından biridir Dünən, 12:30 Britaniyanın xarici işlər naziri: COP29 razılaşması mühüm bir addımdır Dünən, 11:00 “Qarabağ” Azərbaycan çempionatlarının rekordunu təkrarlayıb Dünən, 10:30 Ukrayna mediası COP29 razılaşmasının strateji əhəmiyyətinə dair məqalələr dərc edib Dünən, 10:30 Prezident İlham Əliyev Kəlbəcər Şəhəri Günü münasibətilə paylaşım edib Dünən, 09:30 Ombudsman İƏT-in Baş katibi ilə görüşdə Azərbaycanda mina probleminin həlində dəstək istəyib 24-11-2024, 20:30 Dövlət başçısı: Dünya tarixi Bakı nailiyyətinə şahid oldu 24-11-2024, 20:00 Azərbaycan səfiri BBC-nin efirində COP29-dan danışıb 24-11-2024, 10:30 Antonio Quterreş COP29-un nəticəsi ilə bağlı paylaşım edib 24-11-2024, 10:00 Ukrayna Prezidenti: Donald Tramp yanvarda müharibənin tənzimlənməsinə dair planını təqdim edəcək 24-11-2024, 09:30 COP29-un bağlanış plenar iclası keçirilib, bir sıra mühüm qərarlar qəbul edilib 24-11-2024, 09:00 Füzuli eşqi - Zəkulla BAYRAMLI 23-11-2024, 16:30 Zakir Həsənov ordunun döyüş hazırlığı ilə bağlı konkret tapşırıqlar verib 23-11-2024, 14:30 Mehriban Ələkbərzadəyə Çingiz Aytmatov mükafatı təqdim olunub 23-11-2024, 11:30 Misirdə Şuşaya həsr olunmuş Azərbaycan klassik musiqisi axşamı keçirilib 23-11-2024, 10:00 Azərbaycanın təşəbbüsü ilə ilk dəfə Qlobal Cənub QHT Platforması yaradılır 23-11-2024, 09:30 Nizami Gəncəvinin orijinaldan Türk dilinə çevrilmiş “İskəndərnamə” əsəri çapdan çıxıb 22-11-2024, 18:00 Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan Cənubi Qafqazda dayanıqlı sülh üçün əlverişli şərait yaradıb 22-11-2024, 17:30 Pərviz Şahbazov: "Azərbaycan enerji layihələri üzrə regional əməkdaşlığı gücləndirəcək" 22-11-2024, 17:30 Leyla Əliyeva və Arzu Əliyeva Milli İncəsənət Muzeyində təşkil olunan sərgiləri ziyarət ediblər 22-11-2024, 11:00
Köşə yazarları
Təqvim
«    Noyabr 2024    »
BeÇaÇCaCŞB
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
252627282930