Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində son dövrün əsas reallığı ondan ibarətdir ki, regionda davamlı sülh üçün siyasi və hüquqi çərçivə formalaşıb. Azərbaycan sülh gündəliyinə sadiqliyini dəfələrlə nümayiş etdirib və bundan sonra da bu mövqeyini dəyişmək niyyətində deyil. Lakin sülh yalnız bəyanatlarla deyil, konkret siyasi qərarlar və razılaşdırılan öhdəliklərin ardıcıl icrası ilə mümkündür. Bu baxımdan Ermənistan tərəfindən son aylarda nümayiş etdirilən yanaşma müəyyən suallar doğurur. Parlament seçkiləri, yeni hökumətin formalaşması və hökumət proqramının qəbulundan sonra sülh prosesində daha intensiv və konkret addımların atılacağı gözlənilirdi. Əvəzində isə real siyasi qərarlardan daha çox müxtəlif bəyanatlar, ziddiyyətli mesajlar və prosesin mahiyyətini dəyişdirməyə yönələn müzakirələr müşahidə olunur.

Bu sözləri Milli Məclisin Ailə, qadın, uşaq məsələləri komitəsinin sədr müavini Jalə Əliyeva deyib.

Deputat qeyd edib ki, razılaşdırılan sülh gündəliyi dəyişdirilə bilməz. Çünki Azərbaycanın mövqeyi kifayət qədər aydındır. Yəni sülh prosesində yeni şərtlər yaratmağa, əvvəldən razılaşdırılmış məsələləri yenidən müzakirəyə çıxarmağa və prosesin mahiyyətini dəyişdirməyə ehtiyac yoxdur. Çünki davamlı sülhün əsas prinsipləri artıq müəyyən olunub. Azərbaycan üçün ən mühüm məsələlərdən biri Ermənistanın Konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddialarının aradan qaldırılmasıdır. Bu məsələ yalnız texniki və ya daxili siyasi xarakter daşımır. Söhbət iki dövlət arasında bağlanacaq sülh müqaviləsinin gələcəkdə hüquqi mübahisələr üçün zəmin yaratmamasından gedir. Məhz bu səbəbdən Ermənistanın yeni Konstitusiya prosesini sürətləndirməsi və nəticədə ərazi iddialarının hüquqi müstəvidən çıxarılması sülh prosesinin məntiqi tərkib hissəsidir. Referendumun vaxtı və onun keçirilməsi ilə bağlı qərar isə Ermənistanın öz siyasi iradəsindən asılıdır. Azərbaycan bu prosesi diktə etmir, lakin sülh müqaviləsinin dayanıqlılığını təmin edən əsas şərtlərdən geri çəkilməyəcəyini açıq şəkildə bildirir. Burada Azərbaycanın mövqeyinin əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, rəsmi Bakı emosional qərarlar deyil, uzunmüddətli dövlət maraqlarına əsaslanan yanaşma nümayiş etdirir. Azərbaycan bir neçə il ərzində səbir və strateji ardıcıllıq göstərərək öz məqsədlərinə nail olub. Buna görə də Ermənistanın müəyyən məsələləri zaman amilindən istifadə etməklə təxirə salacağı gözləntisi real görünmür. Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyanın sülh müqaviləsinin 2031-ci ilə qədər imzalanacağı barədə proqnozu da məhz bu kontekstdə qiymətləndirilməlidir. Sülh müqaviləsinin imzalanmasını beş il sonrakı tarixə bağlamaq real siyasi prosesin sürəti ilə uyğun gəlmir.

“Sülh üçün zəruri şərtlər yerinə yetirilirsə, müqavilənin imzalanmasını süni şəkildə gələcəyə təxirə salmağa ehtiyac yoxdur. Bu baxımdan 2031-ci il konkret siyasi tarixdən daha çox, Ermənistan rəhbərliyinin prosesə münasibətini göstərən siyasi mesaj kimi görünür. Azərbaycan isə tarixlərin süni şəkildə uzaqlaşdırılmasına deyil, konkret nəticəyə üstünlük verir.

Son dövrdə eksklav və anklavlar məsələsinin yenidən gündəmə gətirilməsi də sülh prosesində əlavə suallar yaradır. Əgər bu məsələ hökumətlərarası komissiyanın gündəliyində müzakirə edilməyibsə, onun siyasi bəyanatlar vasitəsilə əvvəlcədən şərtləndirilməsi danışıqlar prosesinin effektivliyinə xidmət etmir. Azərbaycanın mövqeyi burada da aydındır. Belə ki, mübahisəli məsələlər hüquqi və institusional mexanizmlər çərçivəsində müzakirə edilə bilər. Lakin razılaşdırılmayan məsələlərin sanki əldə edilmiş razılaşma kimi təqdimi qəbuledilməzdir.

Eyni yanaşma sərhədlərin delimitasiyası və demarkasiyası prosesinə də aiddir. Azərbaycan bu prosesin hüquqi əsaslar və qarşılıqlı razılaşmalar əsasında davam etdirilməsində maraqlıdır. Sərhəddə baş verən ayrı-ayrı insidentlər isə prosesin siyasi manipulyasiya predmetinə çevrilməməlidir”, - deyə deputat bildirib.

Bu gün regionun qarşısında tarixi fürsət olduğunu vurğulayan Jalə Əliyeva qeyd edib ki, Azərbaycan sülh üçün öz iradəsini ortaya qoyub. İndi məsələ Ermənistanın siyasi iradəsindən asılıdır. Ermənistan nə qədər tez konkret addımlar atsa, regionda uzunmüddətli sabitlik və əməkdaşlıq bir o qədər tez təmin oluna bilər. (Azərtac)