Seçki hər bir ölkənin həyatında mühüm hadisə olmaqla bərabər idarəetmə sisteminin təkmilləşməsi üçün önəmli mərhələdir. Azərbaycanda gerçəkləşən islahatlar prosesinin tərkib hissəsi olan Milli Məclisə seçkilər insanların düşüncəsində pozitiv əhval ruhiyyə yaradıb. Şübhəsiz ki, bu gün bizi vətəndaş olaraq düşündürən odur ki, yeni Milli Məclisdə kimlər təmsil olunacaq. Azərbaycanın 1990-cı ildən sonrakı parlament tarixinə nəzər salanda çox rəngarəng proseslərin, bəzi hallarda acı təcrübənin şahidi oluruq.

Əlqərəz çağdaş dövrün çağrışlarına uyğun yeni Millət Məclisinin formalaşması çox zəruridir. Bəzi insanlar düşünür parlamentdə ancaq hüquqşünaslar, iqtisadçılar olmalıdır. Cəmiyyətin müəyyən təbəqəsi fikirləşir artistin, şairin, incəsənət adamının parlamentdə nə işi var? Bu, kökündən yanlış yanaşmadır. Hansı peşənin sahibi olmasından asılı olmayaraq, qanunverici orqanda intellektli, imanlı və dürüst insanın olması çox zərururidir.

Əgər Milli Məclisin üzvü deputat mandatından qalxan kimi istifadə edib öz şəxsi problemlərini həll etməyi, öz biznesini mühafizə etməyi düşünürsə, bu çox qorxulu tendensiyaların davamı və seçicinin maraqlarının tapdanması deməkdir. Təəssüf ki, ötən dövr ərzində belə hallar baş vermişdi.

Digər tərəfdən Milli Məclisin üzvü seçicinin deyil, bəzi məmurların maraqlarını ifadə edərək parlamentdə lobbiçilik edib, həmin maraqlı qrupların maraqlarına uyğun qanunların qəbuluna cəhd göstərərsə, bu da yolverilməz haldır. Milli mənafeyi və seçici maraqlarını kənara atıb, müəyyən gözəgörünməz şəxsər üçün lobbiçilik etmək nəticədə ağır fəsadlara səbəb olur.

Onu da qeyd etmək istərdim ki, Azərbaycanda bu vaxta qədər qəbul edilən qanunlar demək olar ki, Avropa standartlarına uyğunlaşdırılıb. Hətta bəzi qanunlarımız beynəlxalq təşkilatların ekspertləri tərəfindən müsbət rəy alıb. Müqayisə aparsaq görərik ki, Milli Məclisin qəbul etdiyi qanunlar dünyanın ən inkişaf etmiş ölkələrinin qanunlarından geri qalmır. İlk baxışda hər şey normal görünür. Bəs, onda bizim hüquq sistemimizdə problemlər nədən qaynaqlanır?

Bəlkə mən doğru fikirləşmirəm, lakin qənaətim belədir ki, bizim hüquq sistemimizdə ən ciddi problemlərdən biri qəbul edilən qanunların bir çox hallarda icra mexanizminin tapılmamasıdır. Qanunların icra mexanizmi çox ciddi məqamları özündə ehtiva edir. Bəzən qanun layihəsi hazırlanarkən Azərbaycan xalqının mental xüsusiyyətlərinin nəzərə alınmaması, bəzi səlahiyyətli şəxslərin, məmurların qanunlara bilərəkdən və yaxud bilməyərəkdən əməl etməməsi, qanuna əməl etməyən şəxslər üçün cəza mexanizminin sərt şəkildə göstərilməməsi, hüquqi təfəkkürün formalaşmaması və s. məqamlar qanunların icrasında problem yaradır.

Ümumiyyətlə, qanun layihəsi hazırlanarkən hər bir xalqın mental xüsusiyyətləri, milli dəyərləri, cəmiyyətdə və təhsil sistemində baş verən dəyişiklər və digər məqamlar geniş təhlil olunaraq nəzərə alınmalıdır. Yəni ingilisin, rusun qanun layihələrini qısa korrektə ilə Azərbaycan dilinə tərcümə olunması qanun yaradıcılığı kimi qəbul oluna bilməz. Onu unutmaq olmaz ki, qanunların icra mexanizminin tapılmaması hüquq sistemini zədələyir. Bütün bu problemləri çozmək isə yeni formalaşacaq Milli Məclis üzvlərinin üzərinə düşür.

Digər tərəfdən deputatlığa namizəd olmaq hər kəsin konstitusion hüququdur. Həmin namizədi millət vəkili seçmək isə seçicinin hüququdur. Burada bir vacib məqam ondan ibarətdir ki, parlament seçkilərində namizəd olmaq, iştirak etmək üçün bir mənəvi haqq lazımdır.

Mənim yaşadığım ərazidə 15 ildir deputat mandatı gəzdirən, yalnız özü və yaxınları üçün çalışan şəxsin yenidən namizəd olması bu gün məni məyus edir. Cənablar, millət vəkili olmaq üçün intellekt, iman, dürüstlük və birdə mənəvi haqq lazımdır. Mənəvi haqqın qorunması seçici ilə namizəd arasında kövrəkdə olsa etimad körpüsüdür.

Yekunda medianın seçki prosesinə münasibəti ilə bağlı fikirlərimi bölüşmək istərdim. Media bəzən çətin etik dillemalar qarşısında qalır. Seçki prosesində jurnalistin hər hansı namizədə simpatiyası onu obyektiv və qərəzsiz olmağa imkan vermir. Hər bir kəsin, o cümlədən jurnalistin də siyasi partiyaya, seçkiyə qatılan namizədə rəğbət bəsləməsi normal haldır. Lakin bu simpatiya jurnalistikanın prinsiplərinə, mahiyyətinə zidd olmamalıdır.

Əkrəm Bəydəmirli