Azərbaycanda neftin sənaye üsulu ilə hasilatı XIX əsrin ortalarından başlanmışdır. Dünyada ilk dəfə olaraq 1847-ci ildə Bibiheybətdə, sonra isə Balaxanıda texnikanın tətbiqi ilə ilk neft quyuları qazılmışdır. Bu gün neft tariximizdə mühüm mərhələsini təşkil edən digər bir neft yatağı haqqında söhbət açmaq istərdik.

"Pirallahı" neft və qaz yatağı Abşeron yarımadasında şərqə doğru arxipelaqın Şimal-qərb hissəsində Bakı şəhərindən 60 km məsafədə yerləşir. "Pirallahı" adası yatağı qədim neft və qaz təzahürləri ilə tanınmış və uzun müddət kustar üsullarla işlənmişdir. 1861-ci ildə "Pirallahı" adasında Azərbaycanda ilk dəfə olaraq əcnəbi əczaçı (aptekçi) Vitte tərəfindən kiçik neftayırma zavodu tikilmiş və orada kerosin və şam istehsal edilməyə başlanmışdır. Qeyd etmək lazımdır ki, bu zavodda xam-mal kimi adada olan qır və neftdən istifadə edilmişdir.

Ümumiyyətlə, "Pirallahı" adasının yeraltı sərvətləri haqqında ilk geoloji məlumatı 1861-ci ildə akademik Q. Abix vermişdir. O sübut etmişdir ki, adada zəngin neft ehtiyatı vardır. 1897-ci ildə Nobel qardaşları eyni vaxtda bir neçə qazma dəzgahı ilə kəşfiyyat quyuları qazmağa başlayırlar. Arxipov, Kraft və Sulukidzenin göstərdiyinə görə "Pirallahı" adasında hələ 1870-ci ildə neft istismar quyusu olmuşdur.

1902-ci ilin dekabr ayında 44 saylı quyunun sınağı zamanı neft alınmışdır və bu vaxtdan QAD və QD horizntlarında axtarış-kəşfiyyat işləri aparılmışdır. 1928-29 – cu illərdə müəyyən edildi ki, adanın neft yataqlarının əsas hissəsi adanın şimal sərhədlərində Xəzər sularının altında yerləşər. Bu vaxt adada 10-cu mədənin bazasında Bibiheybət mədənlər qrupu sistemində Pirallahıda mədən yaradıldı. 1935-ci ildə adada neft hasilatı dünya təcrübəsində ilk dəfə olaraq dənizə addımladı, o vaxtdan başlayaraq adadan şimala doğru böyük bir sahədə qazma işləri başladı. "Pirallahı" adasında ilk sənaye əhəmiyyətli neft 1902-ci ilin dekabr ayında 44 saylı quyudan alınmışdır.

Odur ki, həmin il "Pirallahı" adası yatağının işlənməsinin başlanğıcı sayılır. Neftqazçıxarma idarəsi 1936- cı ildə yaradılmışdır. Sahildən 520 m aralı polad dirəklər üzərində 1935-ci ildə qazılmış 157 saylı quyu bu gün də işləyir. 1952-ci ildə "Abşeronneft" NQÇİ-nin neft hasilatı rekord səviyyəyə - 1,5 milyon tona çatır. Dünya üzrə dənizdə neftçıxarma sənayesində ilk olan "Pirallahı" adasında bir əsrdən çoxdur ki, neft yataqları istismar olunur.

Hazırda “Abşeronneft" NQÇİ 1902-ci ildə qazılmış quyunu muzey komleksi kimi bərpa etdirib, ətrafinda yaşıllıqlar zolağı salıb. Bu da zəngin neft tariximizə böyük ehtiramın əlamətidir. Məhz möhtəşəm neft tarixinə belə mühüm diqqətin və gərgin zəhmətin nəticəsidir ki, “Abşeronneft" NQÇİ bu gun çox ciddi iqtisadi göstəricilərə nail olub.

Toğrul

Fact-info.az