FACT-INFO.AZ » MƏDƏNİYYƏT » "Həsrətin sönməsi varmış..."
8-04-2024, 17:30 | MƏDƏNİYYƏT
"Həsrətin sönməsi varmış..."

Vaqif YUSİFLİ
Filologiya elmləri doktoru

Şair-publisist Rəfail Tağızadənin "Qarabağ - Həsrətdən Zəfərə" kitabını illər boyu tanıdığım, dostluq etdiyim bir insanın "Qarabağnamə"si kimi oxudum. Qarabağ ağrısından Qarabağ Zəfərinə qədər keçilən otuz ilin həyat salnaməsini yaradıb Rəfail. Həyat salnaməsi ağrı-acılarla, ümidlərlə başlayır, döyüşlərlə, şəhidlərlə, qəhrəmanlıqlarla davam edir, zəfərlə, qələbə ilə bitir. Əslində, bitmir, çünki hər səhifəsində yaşanan hissləri təzədən yaşayır, o günlərə bir də qayıdırıq. Təxminən səksən bölümdən ibarət bu salnamə şeirlər, esselərin, poeziya ilə şeirləşmiş publisistikanın vəhdətini əks etdirir.  Rəfail Tağızadə artıq ustad bir yazar kimi diqqəti cəlb edir - istər şeirlərində, istərsə də esselərində fikirlərini bədii biçimdə, obrazlı şəkildə çatdırır.

Əvvəlcə şeirlərindən başlayım. Həm sərbəstdə, həm də hecada özünəməxsus, fərdi poetik dəst-xəttilə seçilən Rəfail otuz ilin Qarabağ poeziyasını yaradır. Təbii ki, bu otuz ildə Azərbaycan şeirlərinin əsas mövzularından biri Qarabağ olub. Amma Rəfail Tağızadənin Qarabağa həsr etdiyi şeirləri ayrıca qeyd olunmalıdır.

İşıq gəlmir çırağından,

xəbərsizəm sorağından,

necə çıxım qınağından,

Qarabağ!

Onun bu şeiri 90-cı illərə, işğal dövrünə aiddir. Şeir özü də bir tarixdir. Bu mənada Rəfailin hər bir şeiri kimi, bu da müəllifin yaşadığı o ağır illərin hiss-həyəcanlarını ifadə edir. O illərdə Rəfail də bir çox yurddaşları kimi Qarabağsızlaşmışdı. Sonralar, ikimininci illərdə (hələ işğal davam edirdi) o bu həsrəti, içindəki həsrəti şeirlərə çevirdi. "Vaqonun altından asılan beşik", "Yolçu, ordan quş göndər, dimdiyində torpağım", "Qaçqın qəbiristanlığı", "Getmək istədiyim yer göz önündə", "Orda bir ev var", "Kəndimizə yenə qar yağır", "Rəhmətlik Gözəl nənəmi yuxuda gördüm", "Bakı - Ağdam - Xankəndi"... bax, bu şeirlər tarixlə həmyaşıddır. Mənə ən çox təsir edən "Vaqonun altından asılan beşik" oldu. Rəfail bu şeirdə öz həsrətinin zirvəsini yaradır. Vaqonun altından asılan beşikdə körpələr uyuyur - qaçqın həsrətindən, qaçqın qəmindən uyuyur bu körpələr. Amma:

Vaqonun altında böyüyən uşaq,

Mənzilə çatmayan vaqon nədi ki,

Sən ondan sallaşıb hələ yatırsan.

Gedə bilmədiyin yurd yerinə sən

Şirin röyalarda gedib çatırsan.

Əlbəttə, bu şeirlərin hamısında Dərd adlı bir obrazla qarşılaşıriq. Amma  bunları patoloji dərd adlandırmaq olmaz. Çarəsizlikdən sızım-sızım sızlayan bir ürəyin ah-naləsi də demirəm bu şeirlərə, bunlara ağlayan şairin ağlayan şeirləri də demirəm. Mən bu şeirlərə qəmin, dərdin üsyanı deyə bilərəm. Dərdin bədii-estetik missiyası sərhəd tanımır.

Bir ev var o yerlərdə,

bizi bizə xatırladacaq bir ev.

Bizi ötürən,

itirən,

Sonda gözləyən ev.

"Sonda gözləyən ev", deməli, heç zaman ümid kəsilməmişdi. "Gedəcəyik o yerlərə. Mütləq gedəcəyik", tikəcəyik o şəhəri. Köhnəliyi saxlamaqla yenidən tikəcəyik, quracağıq Ağdamı... Və bu dəfə birdəfəlik oturacağıq orada.  Ayrılığın acısını bir daha yaşamamaq üçün..."

Rəfail Tağızadə böyük Zəfərin də heç bir anını unutmur. Böyük Zəfər isə Azərbaycan Ordusundan başlayır.  "Ordum mənim! Güvənc yerim! Ümid yerim! Qürur yerim! Xalqa Qələbə sevincini sən gətirəcəksən!" "Əsgərə məktub" yazır o. "Torpaq sənin qələbənlə Vətən olur, Yurd yurd olur", amma şəhidləri də unutmur.

Sən övladsan, sən igidsən, sən ərsən.

Düşmənlərə qan udduran ərənsən.

Sən özün də bizim üçün Vətənsən.

Bu millətin ən əzizi - Şəhidım!

Bu millətin ən dirisi - Şəhidim!

Rəfail Tağızadə Həsrətdən Zəfərə gedən yollarda "Vətən üçün doğulanları, Torpaq üçün vuruşanları, Xalq üçün yaşayanları - Azərbaycan döyüşçülərini də unutmur, unuda da bilməzdi. Bu Vətən sevdalılarından biri də Rəfailin sinif yoldaşı Vitali Salamov idi. Qarabağ müharibəsinin qəhrəman şəhidi. "Atası Məti dayı, anası Qumru xala lap uşaqlıqdan onunla qürur duyurdular. Qürur duyulası Vitali ilə... Vitali savadlı olduğu qədər də istedadlı idi. Vitalinin şeir yazmağı da vardı. Qarabağ müharibəsinin elə ilk günlərindən döyüşə atıldı. Daima öndə oldu".

Rəfail Tağızadə Qarabağın Zəfər dolu günlərini də qələmə alır və kitabın əvvəlki bölümlərində kədərli, qəmli Üsyandan Sevincə, Qələbə hayqırtısına dönür.

Və Şuşa, Ağdam - bütün Qarabağ qırmızı rəngə bürünür. 

Zamanın dönməsi varmış,

Günlərin çönməsi varmış,

Həsrətin sönməsi varmış,

Vətən, külün qırmızı.

Mən Rəfail Tağızadəni Vaqif Poeziya Günlərində Şuşada da gördüm. Üz-gözündə o qəmdən, kədərdən yaranan üsyanı görmədim. "Arzuların məkanı Şuşa"da Rəfail Xoşbəxtlər Xoşbəxti idi.

Onun 2004-cü ildə qələmə aldığı "Qarabağ" şeirindən bu misralarla sözümü bitirirəm:

Qarabağ -

harda olsam,

məni ana kimi qoynuna çəkən

Torpaq!

Ciyərimin süzgəcsiz sorub

qəbul etdiyi

Hava!

Gecələri darıxmağa qoymayan,

ulduzlu, əsrarəngiz

Səma!

Məni kökümə, ulusuma,

keçmişimə,

Tanrıma bağlayan

Qarabağ!


Vaqif YUSİFLİ



Baxış sayı: 55
Ankara Qazi Universitetində Xocalı soyqırımına həsr olunmuş müzakirələr təşkil edilib Dünən, 18:30 Türkiyə Orta Dəhlizin əsasını təşkil edən BTQ dəmir yolunun tam gücü ilə işləməsinə əhəmiyyət verir - Hakan Fidan Dünən, 18:30 Deputat: Azərbaycan neomüstəmləkəçiliyin heç bir halı ilə barışmır Dünən, 17:00 Xocalı: Xalqımızın qan yaddaşı Dünən, 12:00 “Unutmadıq Xocalı” tamaşası nümayiş olunub Dünən, 12:00 Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Xocalı soyqırımı abidəsini ziyarət ediblər Dünən, 11:00 Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva Xocalı soyqırımı ilə bağlı paylaşım edib Dünən, 10:00 "Xocalı soyqırımının ildönümündə Azərbaycanla həmrəyik" - Pakistan səfiri Dünən, 10:00 Hikmət Hacıyev Fəxrəddin Altunla görüşüb Dünən, 09:00 Prezident İlham Əliyev Xocalı soyqırımının ildönümü ilə bağlı paylaşım edib Dünən, 07:30 Türkiyə Avropada həlledici rol oynayacaq 25-02-2025, 20:30 İnkişaf edən Azərbaycan və Pakistan münasibətləri sarsılmaz dostluğa və qardaşlığa söykənir 25-02-2025, 19:00 Pezeşkian Lavrovu qəbul etdi 25-02-2025, 18:30 Vətən müharibəsinin iştirakçısı, cərrah Anar Yusibov: “Xocalı heç vaxt yaddaşımızdan silinməyəcək faciədir” 25-02-2025, 16:00 “İslam iqtisadiyyatı və maliyyəsinə ümumi baxış” mövzusunda təlim keçirilib 25-02-2025, 13:00 Corc Vaşinqton Universitetində Xocalı soyqırımına həsr olunmuş tədbir keçirilib 25-02-2025, 12:30 "Dünya dövlətləri Xocalı soyqırımı canilərinin öz layiqli cəzalarını alması üçün səylərini artırmalıdır" 25-02-2025, 11:00 Qərbi Azərbaycan İcması Ermənistan hökumətinə çağırış edib 25-02-2025, 11:00 Rumıniyada Xocalı qurbanlarının xatirəsi anılıb 25-02-2025, 10:30 Azərbaycanla Pakistan birgə istehsal müəssisələri yaradır 25-02-2025, 08:00 Şahbaz Şərif: Azərbaycanla dostluğumuz, siyasi anlaşmamız, beynəlxalq səviyyədə düşüncə və hərəkət vəhdətimiz əfsanəvi olub 24-02-2025, 20:30 Elnur Məmmədov Cenevrədə Ermənistanın xarici işlər nazirinin qaldırdığı iddialara cavab verib 24-02-2025, 20:00 Shehbaz Sharif: Our friendship, political understanding, union of thought and action with Azerbaijan at international levels have been legendary 24-02-2025, 19:30 Prezident İlham Əliyev: Azərbaycan və Pakistan iqtisadi tərəfdaşlığı siyasi sahədəki səviyyəyə çatdırmalıdırlar 24-02-2025, 15:00 Rusiya-Ukrayna müharibəsi ədalətlə bitəcəkmi? 24-02-2025, 15:00 Deputat: Heydər Əliyev ana dilinin qorunması istiqamətində müstəsna xidmətlər göstərib 24-02-2025, 14:00 Niderland Krallığında Xocalı soyqırımının 33-cü ildönümü qeyd edilib, qurbanların xatirəsi anılıb 24-02-2025, 10:30 Azərbaycanla Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması üçün kənar vasitəçiyə ehtiyac yoxdur 24-02-2025, 10:30 Əcnəbi media COP29-un ciddi nəticələrlə yadda qalması haqqında yazıb 24-02-2025, 10:00 Ərdoğan Makronla Rusiya-Ukrayna münaqişəsini müzakirə edib 24-02-2025, 08:00
Köşə yazarları
Təqvim
«    Fevral 2025    »
BeÇaÇCaCŞB
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
2425262728