2019-11-04 13:15:24 | CƏMİYYƏT
Dünyanın neftə bulaşmış Orta Şərq siyasəti

.

Bizi Suriyanın sərhədlərinin təhlükəsizliyi deyil, nefti maraqlandırır. Bu fikirləri ABŞ-ın prezidenti Donald Tramp deyib. Əslində bu çox ciddi mətləblərdən xəbər verir. Belə siyasəti həyata keçirənləri heç vaxt insan taleyi, insan hüquqları, ədalətli siyasi yanaşma maraqlandırmır. Onları yalnız geostrateji planda Orta Şərqin zəngin neft ehtiyatları, yeni yataqların tapılması, müasir silah arsenalının sınaqdan keçirilməsi və orada yerləşdirilməsi düşündürür. On min kilometr uzaqdan, okeanın o tayından bu regiona demokratiya, sabitlik yapmağa gələn, bu, şəxslər görəsən, nə zaman anlayacaqlar ki, belə addımlar sivil siyasətin, sivil yaşam tərzinin tənəzzülünə gətirib çıxarır.

Ötən günlərdə Suriyada Türkiyə ilə həmsərhəd ərazilərdə qaçqınlar üçün salınmış çadır şəhərciyindəki acınacaqlı vəziyyəti telekanallar vasitəsilə müşahidə etdim. Heç bir normal insan oradakı humanitar fəlakətə etinasız yanaşa bilməz. Leysan yağışdan sonra su basmış çadırlarda əziyyət çəkən minlərlə dinc insanın taleyi təbii ki, Tramp kimiləri düşündürmür. Dünyaya yalnız biznes maraqları çərçivəsindən yanaşan belə ölkələrin Orta Şərqə hər hansı sülh, təhlükəsizlik gətirəcəyi mümkünsüzdür.

Bozarmış, neft çirkabına bulaşmış dünya siyasəti çox təhlükəli mərhələyə daxil olaraq yeni təlatümlərə yol açır. Əvvəllər “imperalist” ifadəsi daha çox işlənirdi. Xüsusilə sovet dönəmində bu söz mətbuat səhifələrini bəzəyirdi. Sonradan həmin ifadə leksiondan çıxarılmağa başlandı. Əslində bu gün bəzi dövlətlər imperiya maraqlarından çıxış edərək Orta Şərqi barıt çəlləyinə, dinc insanların ölüm düşərgəsinə döndəriblər.

Yalnız Türkiyə regionda ədalətli sülhün bərqərar olmasına, qaçqın düşən minlərlə insanın öz torpağına qayıdaraq sakit yaşamasına çalışır. Digər super güclərin məqsədi isə tamamilə başqadır. Ədalətsiziyə müqavimət göstərdiyinə, hər zaman güclünün deyil, əzilənin, ədalətlinin yanında olduğuna görə, Türkiyə mütəmadi olaraq təzyiqlərlə üz-üzə qalır. Türkiyəni cəzalandırmaq üçün müxtəlif oyunlar gedir. Xüsusilə, erməni kartı, qondarma erməni “soyqırımı” məsələsi alət kimi istifadə olunur.

Şərqdə gedən bu proseslərə etinasız yanaşmaq mümkün deyil. Geopolitik maraqlara, regionun sərvətlərinin yenidən bölüşdürülməsinə xidmət edən digər layihə, oxşar ssenarilər bu gün Suriyada və başqa ölkələrdə davam edir. Dünyanın ən zəngin neft ölkələrindən olan İraq, Liviya bu fəlakətlərdən qaça bilmədi. Suriya da oxşar aqibətlə daha qorxulu şəkildə üzləşib.

Demokratiyanın, beynəlxalq hüququn super güclərin əlində dəyənəyə çevirilməsi fəlakətdir. Bu fəlakətdən və yaranmış fürsətdən istifadə edib dünyanın iqtisadi xəritəsinin yenidən çəkilməsinə, Orta Şərqdə zəngin resursların bölüşdürülməsinə can atmaq regionda münaqişlərin hələ uzun müddət uzanacağına işarədir. Belə ədalətsiz münasibət hər zaman separatizmin genişlənməsinə stimul verir. Bütün bunlara dünyanın gələcək taleyinin konteksində yanaşmaq lazımdır.

Orta Şərqin, müsəlman dünyasının belə duruma düşməsinin səbəbləri təbii ki, çoxdur. Bu regionun neft-qaz resursları ilə zəngin olması, yerləşdiyi coğrafi ərazi, münbit şərait, həmin ölkələrdəki cəmiyyətlərin dünyanın inkişaf tendensiyaları ilə ayaqlaşa bilməməsi, dini faktorlar və digər sadalamadığımız səbəblər var. Lakin zamanında dünyanın gedişatına uyğun ərəb ölkələrində islahatlar həyata keçirilsəydi indiki kimi cəmiyyətin nizam-intizamı pozulmazdı.

Əslində Şərqin, xüsusilə, müsəlman cəmiyyətinin əsas problemi islami dəyərlərdən uzaq düşməsidir. İslami dəyərlərdən uzaq düşmək, islahatların davamlı xarakter almaması, cəmiyyətdə sıxılmış enerjinin yaranması, müsəlman ölkələri arasında həmrəyliyin olmaması, xarici təhdidlərin nəzərə alınmaması və s. faktorlar Orta Şərqi təlatümlərə yuvarlatdı. Nəticə göz qabağındadır. Bu təlatümlərdən əziyyət çəkənlər isə bütünlükdə müsəlman dünyası, minlərlə, milyonlarla sadə insanlar oldu.

Biz Azərbaycan vətəndaşı olaraq Şərqdə və ümumilikdə, dünyada gedən prosesləri, dağdıcı ssenariləri izləyirik. Hadisələri izləməklə bərabər nəticə çıxarmalıyıq. Təbii ki, Azərbaycanda mövcud olan sabitlik bizim hər birimiz üçün önəmlidir və bu sabitliyə vətəndaş olaraq öz töhfəmizi verməliyik.

Əkrəm Bəydəmirli

Baxış sayı : 1828
Digər yazılar
Hikmət Hacıyev: “Ədalət barışığın vacib bir hissəsidir!” 2021-02-26 15:25:59 “Ermənistan növbəti dəfə tarixi şansı itirə bilər” 2021-02-26 15:15:51 Prezident İlham Əliyev Xocalı soyqırımı abidəsini ziyarət edib 2021-02-26 10:30:24 İtaliyalı jurnalist: "Xocalı faciəsinin səbəbkarları cəzalandırılmalıdır" 2021-02-26 09:55:13 Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: Xocalı soyqırımı kimi faciələr unudula bilməz 2021-02-26 09:00:29 Ermənistan Qarabağa 30 il ərzində 340 milyon dollar dəyərində mina basdırıb 2021-02-26 08:45:33 Xocalı soyqırımından 29 il ötür 2021-02-26 08:35:15 Azay Quliyev ATƏT PA-da Xocalı canilərinin cəzalandırılmasını tələb etdi 2021-02-25 19:15:32 Prezident İlham Əliyev: Göstərdik ki, müzəffər xalq Azərbaycan xalqıdır 2021-02-25 19:00:19 Ermənilərin talan etdiyi Qubadlının Yusifbəyli kəndi - VİDEO 2021-02-25 11:05:50 Hərbi təyinatı olmayan Azərbaycan torpaqlarının minalanmasına təsadüfi əməl kimi baxılmamalıdır - Politoloq 2021-02-25 09:35:08 Xocalını xatırlayarkən 2021-02-25 09:10:31 Xarici işlər nazirləri üçtərəfli görüşə dair birgə bəyanat qəbul etdilər 2021-02-25 09:00:39 “Ermənistanın müharibə zamanı muzdlu və terrorçulardan istifadə etməsi faktdır” 2021-02-25 08:35:42 “Xocalıya ədalət” kampaniyası çərçivəsində petisiya yayılıb 2021-02-24 16:05:51 “Twitter” müəyyən siyasi məqsədlər üçün yaradılmış erməni akkauntlarını silib 2021-02-24 10:35:00 Qubadlı rayonunun Hal kəndi - VİDEO 2021-02-24 09:55:02 ABŞ-da Xocalı soyqırımına aid televeriliş nümayiş etdirilib 2021-02-24 09:35:59 Beynəlxalq ictimaiyyət Qarabağda yenidənqurma işlərini dəstəkləməlidir 2021-02-24 09:20:35 Əcnəbi media Xocalı soyqırımı barədə məqalə dərc olunub 2021-02-23 20:50:37 Ermənilərin viran qoyduğu Ağdamın Sırxavənd kəndi - VİDEO 2021-02-23 11:25:17 Dərsliklərə zəfər tariximizin daxil edilməsi üçün işlər aparılır 2021-02-23 09:40:08 Rotterdamda Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinə həsr edilmiş sərginin açılışı olub 2021-02-23 08:55:30 Qərbi Azərbaycanda dağıdılan və ya erməni kilsəsinə çevrilən məscidlər 2021-02-23 09:15:33