CƏMİYYƏT

Dünyanın neftə bulaşmış Orta Şərq siyasəti

.

Bizi Suriyanın sərhədlərinin təhlükəsizliyi deyil, nefti maraqlandırır. Bu fikirləri ABŞ-ın prezidenti Donald Tramp deyib. Əslində bu çox ciddi mətləblərdən xəbər verir. Belə siyasəti həyata keçirənləri heç vaxt insan taleyi, insan hüquqları, ədalətli siyasi yanaşma maraqlandırmır. Onları yalnız geostrateji planda Orta Şərqin zəngin neft ehtiyatları, yeni yataqların tapılması, müasir silah arsenalının sınaqdan keçirilməsi və orada yerləşdirilməsi düşündürür. On min kilometr uzaqdan, okeanın o tayından bu regiona demokratiya, sabitlik yapmağa gələn, bu, şəxslər görəsən, nə zaman anlayacaqlar ki, belə addımlar sivil siyasətin, sivil yaşam tərzinin tənəzzülünə gətirib çıxarır.

Ötən günlərdə Suriyada Türkiyə ilə həmsərhəd ərazilərdə qaçqınlar üçün salınmış çadır şəhərciyindəki acınacaqlı vəziyyəti telekanallar vasitəsilə müşahidə etdim. Heç bir normal insan oradakı humanitar fəlakətə etinasız yanaşa bilməz. Leysan yağışdan sonra su basmış çadırlarda əziyyət çəkən minlərlə dinc insanın taleyi təbii ki, Tramp kimiləri düşündürmür. Dünyaya yalnız biznes maraqları çərçivəsindən yanaşan belə ölkələrin Orta Şərqə hər hansı sülh, təhlükəsizlik gətirəcəyi mümkünsüzdür.

Bozarmış, neft çirkabına bulaşmış dünya siyasəti çox təhlükəli mərhələyə daxil olaraq yeni təlatümlərə yol açır. Əvvəllər “imperalist” ifadəsi daha çox işlənirdi. Xüsusilə sovet dönəmində bu söz mətbuat səhifələrini bəzəyirdi. Sonradan həmin ifadə leksiondan çıxarılmağa başlandı. Əslində bu gün bəzi dövlətlər imperiya maraqlarından çıxış edərək Orta Şərqi barıt çəlləyinə, dinc insanların ölüm düşərgəsinə döndəriblər.

Yalnız Türkiyə regionda ədalətli sülhün bərqərar olmasına, qaçqın düşən minlərlə insanın öz torpağına qayıdaraq sakit yaşamasına çalışır. Digər super güclərin məqsədi isə tamamilə başqadır. Ədalətsiziyə müqavimət göstərdiyinə, hər zaman güclünün deyil, əzilənin, ədalətlinin yanında olduğuna görə, Türkiyə mütəmadi olaraq təzyiqlərlə üz-üzə qalır. Türkiyəni cəzalandırmaq üçün müxtəlif oyunlar gedir. Xüsusilə, erməni kartı, qondarma erməni “soyqırımı” məsələsi alət kimi istifadə olunur.

Şərqdə gedən bu proseslərə etinasız yanaşmaq mümkün deyil. Geopolitik maraqlara, regionun sərvətlərinin yenidən bölüşdürülməsinə xidmət edən digər layihə, oxşar ssenarilər bu gün Suriyada və başqa ölkələrdə davam edir. Dünyanın ən zəngin neft ölkələrindən olan İraq, Liviya bu fəlakətlərdən qaça bilmədi. Suriya da oxşar aqibətlə daha qorxulu şəkildə üzləşib.

Demokratiyanın, beynəlxalq hüququn super güclərin əlində dəyənəyə çevirilməsi fəlakətdir. Bu fəlakətdən və yaranmış fürsətdən istifadə edib dünyanın iqtisadi xəritəsinin yenidən çəkilməsinə, Orta Şərqdə zəngin resursların bölüşdürülməsinə can atmaq regionda münaqişlərin hələ uzun müddət uzanacağına işarədir. Belə ədalətsiz münasibət hər zaman separatizmin genişlənməsinə stimul verir. Bütün bunlara dünyanın gələcək taleyinin konteksində yanaşmaq lazımdır.

Orta Şərqin, müsəlman dünyasının belə duruma düşməsinin səbəbləri təbii ki, çoxdur. Bu regionun neft-qaz resursları ilə zəngin olması, yerləşdiyi coğrafi ərazi, münbit şərait, həmin ölkələrdəki cəmiyyətlərin dünyanın inkişaf tendensiyaları ilə ayaqlaşa bilməməsi, dini faktorlar və digər sadalamadığımız səbəblər var. Lakin zamanında dünyanın gedişatına uyğun ərəb ölkələrində islahatlar həyata keçirilsəydi indiki kimi cəmiyyətin nizam-intizamı pozulmazdı.

Əslində Şərqin, xüsusilə, müsəlman cəmiyyətinin əsas problemi islami dəyərlərdən uzaq düşməsidir. İslami dəyərlərdən uzaq düşmək, islahatların davamlı xarakter almaması, cəmiyyətdə sıxılmış enerjinin yaranması, müsəlman ölkələri arasında həmrəyliyin olmaması, xarici təhdidlərin nəzərə alınmaması və s. faktorlar Orta Şərqi təlatümlərə yuvarlatdı. Nəticə göz qabağındadır. Bu təlatümlərdən əziyyət çəkənlər isə bütünlükdə müsəlman dünyası, minlərlə, milyonlarla sadə insanlar oldu.

Biz Azərbaycan vətəndaşı olaraq Şərqdə və ümumilikdə, dünyada gedən prosesləri, dağdıcı ssenariləri izləyirik. Hadisələri izləməklə bərabər nəticə çıxarmalıyıq. Təbii ki, Azərbaycanda mövcud olan sabitlik bizim hər birimiz üçün önəmlidir və bu sabitliyə vətəndaş olaraq öz töhfəmizi verməliyik.

Əkrəm Bəydəmirli


Kateqoriya : CƏMİYYƏT Müəllif : Əkrəm Bəydəmirli Baxış sayı 649 Digər yazılar : Münaqişənin həllində alternativ vasitələr tapılmalıdır
Müharibə şəraitində mediamız
Hərbi cinayətkarların cəzasız qalması münaqişənin ömrünü uzadır
Siyasətə əxlaqi dəyərlər gətirən və tarix yazan liderlər
Münaqişənin həlli ilə bağlı politoloji terminlər tükənməkdədir
Sülh danışıqları səmərə verməsə…
Ermənilərlə barış planı necə ola bilər?
Kəskinləşən Rusiya-Ermənistan münasibətləri
Bu parad türk dünyasına qardaşlıq və səmimi dostluq mesajı idi
QHT-nin inkişafı üçün mühüm məqamlar
Milli dəyərlərimizi aşağılayan hər kəs cəzalanmalıdır
Şərqdə sivil yaşam tərzinin tənəzzülü
Televiziyada şou proqramlar və məsuliyyətli davranış məsələsi
Deyəsən, Orta Şərqi münaqişəsiz heç zaman görməyəcəyik
Müharibə şəraitində medianın davranışı
İqtisadi faktor Qarabağ münaqişəsinin həllinə nə dərəcədə təsir edir?
Telekanallar cəmiyyətin nəbzini tuta bilirmi?
Bəşəriyyəti təhdid edən əməllərinin qarşısı alınmalıdır
Təhlükəli tendensiyalar sabitliyə zərbə vurur
Erməni saytlarının monitorinqi, aşkar olunan saxtakarlıqlar
Yol-nəqliyyat qəzalarının qarşısını almaq üçün nə etmək lazımdır?
Hərbi çevriliş ölkəni hara aparacaqdı?
Cənubi Qafqazın radiasiya təhdidləri
Bu müharibə dünyaya ciddi mesajlar verməkdədir
Dünya sabitlik və terror dilemması qarşısında
Bədii filmlərimiz xarici auditoriyaya niyə çıxa bilmir?
Nəyə görə jurnalistika fakultələri bağlanma təhlükəsilə üzləşsin?

QHT və MEDİA

2019-12-06 09:20:55

QHT və MEDİA
Əcnəbi KİV-ləri Azərbaycanda həyata keçi...
Əcnəbi KİV-ləri Azərbaycanda həyata keçi...

Ukrayna və Belarusun qabaqcıl KİV-ləri Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin f...

2019-12-04 20:55:38

QHT və MEDİA
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva...
Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva...

Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva dekabrın...

CƏMİYYƏT

2019-12-04 10:50:22

CƏMİYYƏT
Elxan Ələsgərov: Erməni nazir Rusiyaya q...
Elxan Ələsgərov: Erməni nazir Rusiyaya q...

Yerevanda İordaniyanın xarici işlər və miqrantlarla iş üzrə naziri Ayman Safa...

2019-12-02 12:05:29

CƏMİYYƏT
Klassik irsimizin zirvəsi
Klassik irsimizin zirvəsi

Əsərləri klassik Azərbaycan poeziyasının incilərindən sayılan Mirzə Şəfi Vaze...

İQTİSADİ

2019-12-02 09:45:15

İQTİSADİ
Ukrayna Analitik Mərkəzinin rəhbəri: TAN...
Ukrayna Analitik Mərkəzinin rəhbəri: TAN...

Bu gün dünyada aktual olan məsələlərdən biri enerji təhlükəsizliyidir. Bu bax...

2019-11-28 18:05:33

İQTİSADİ
Beynəlxalq Maliyyə İnstitutları Azərbayc...
Beynəlxalq Maliyyə İnstitutları Azərbayc...

Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankının (AYİB) noyabrda açıqladığı “2019-2020...