CƏMİYYƏT

Siyasətə əxlaqi dəyərlər gətirən və tarix yazan liderlər

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti haqqında xeyli tədqiqat aparılıb, kitablar, məqalələr yazılıb. Ancaq həmin tarixi dövr hər zaman öyrənilməlidir. Çünki tarix, keçmişdən ibrət dərsi götürüb gələcəyi qurmaq üçün önəmli bir məqamdır

Xalq Cümhuriyyətində təmsil olunan insanların bu qədər millətsevər olması məni vətəndaş olaraq qürurlandırır. Bu insanlarda nə qədər güclü fədakarlıq, sözün yaxşı mənasında bir millətçilik olub ki, mümkün olmayan bir şeyi həyata keçiriblər. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti müstəqilliyə nail olmaqla, 114 min kv. km ərazini dünyaya tanıtmaqla müasir dövlətçiliyimizin əsasını qoyub. Bəlkə də həmin AXC qurulmasaydı Azərbaycan sonrakı dövrlərdə Rusiyanın hansısa muxtar vilayəti kimi qala bilərdi.

Bundan əlavə Xalq Cümhuriyyətinin yaradılıdığı şərait, ümumilikdə, o dövr çox dəhşətli idi. 1918-ci ildə mart ayından başlayan və may ayında da davam edən ermənilərin Azərbaycan xalqına qarşı törətdiyi soyqırım bölgədə gərginlik ruh düşkünlüyü yaratmışdı. Müstəqillik haqqında düşünmək kiminsə çətin ağlına gələ bilərdi. Sadə insanlar yalnız canlarının hayında idi. Məhz belə məqamda millətin mübarizə əzmini qaldırmaq, müstəqilliyi bu insanlara bəxş etrmək və nəhayət baş qaldıran erməni separatizminin, vəhşiliyinin qarşısını çox peşəkarcasına almaq əsl fədakarlıq idi.

Son illər 1918-ci il soyqırım hadisələrini qismən də olsa tədqiq etməyə çalışmışam. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Xəlil bəy Xasməmmədovun rəhbərliyi ilə yaradılan və fəaliyyət göstərən istintaq komissiyasının materialları ilə tanışam. Görün, bu fədakar insanlar qısa müddətdə nə qədər ciddi araşdırmalar aparıblar. Avtomobilin, texnikanın olmadığı həmin dövrdə soyqırımın baş verdiyi bütün kəndlərdə Xəlil bəy Xasməmmədovun rəhbərlik etdiyi bu komissiya araşdırma aparıb, qətlə yetirilən insanların yaxınları, ümumilikdə erməni vəhşiliyini öz gözləri ilə görən şəxslər dindirilib, protokollar tərtib olunub.

O zaman həmin istintaq komissiyası belə obyektiv tədqiqatlar aparmasaydı bəlkə də bu gün biz 1918-ci il soyqırımlarını qaranlıq tarix kimi unutmuşduq. Hər bir millətin öz keçmiş tarixindən qürur duyduğu, gələcəyinə işıq saldığı məqamlar var. Biz Xalq Cümhuriyyəti ilə qürur duymalıyıq. Belə müstəqil, demokratik dövləti qurduqlarına, 1918-ci ildə azərbaycanlılara qarşı törədilən soyqırım faktlarını ciddi tədqiq etdiklərinə görə, bü gün həm Xəlil bəy Xasməmmədova, həm digər Xalq Cümhuriyyətinin qurucularına, liderlərinə rəhmət diləyirik Lakin onların səhvlərini təkar etməməliyik. Axı tarix və tarixdə yaşananlar həm də bir ibrət dərsidir.

Çağdaş dünya siyasətində maraqlara daha çox diqqət yetirilir. Təəssüf ki, belə siyasətdə dəyərlər unudulur. Bəlkə dünya da olan ədalətsizliklər, münaqişələrin uzanması buradan qaynaqlanır. Ancaq Xalq Cümhuriyyətinin liderləri siyasi idarəetmə sisteminə, ümumilikdə o dövrün siyasətinə əxlaqi dəyərlər gətirdilər. O zaman dünyada o cümlədən Avropada tam oturuşmayan demokratik seçki sistemini, idarəetmə ənənələrini, Azərbaycanda tətbiq etməyə cəhd göstərdilər. Azərbaycan dövlətinin yaranması, inkişafı uğrunda mücadilə aparan bu insanlar bu istəklərinə müəyyən mənada nail oldular.

Cümhuriyyətin önəmli simalarından olan Əli bəy Hüseynzadə yazırdı: "Biz istəyirik ki, ölkəmiz avropalıların mədəsində həzm olunmasın. Onların mədəsində həzm olunmamaq üçün bir çarə varsa, o da onların beyinlərinin məhsulunu alıb həzm etməkdən ibarətdir". Gerçəkdən onlar böyük ideallar uğrunda mübarizə aparırdılar. Lakin dost olmayan qonşu dövlətlər Azərbaycanın uğurunu, dövlət kimi möhkəmlənməsini həm o zaman, həm indi həzm edə bilmirlər. Belə təhlükələr hər zaman gözləniləndir.

Sonda onu qeyd etmək istərdim ki, ermənidən hər zaman Azərbaycana xəyənət gəlib. O zamanda Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin liderlərinə qarşı erməni xəyanəti öz işini gördü. Belə ki, 1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Nazirlər Şurasının sədri Nəsib bəy Yusifbəyli, Parlamentinin sədri Həsən bəy Ağayev Tiflis şəhərində ermənilər tərəfindən, yenə həmin ildə Xalq Cümhuriyyəti xarici işlər naziri Fətəli xan Xoyski erməni terrorçusu Aram Yerkanyan tərəfindən qətlə yetirilib.

Əkrəm Bəydəmirli


Kateqoriya : CƏMİYYƏT Müəllif : Əkrəm Bəydəmirli Baxış sayı 1061 Digər yazılar : Müharibə şəraitində mediamız
Hərbi cinayətkarların cəzasız qalması münaqişənin ömrünü uzadır
Münaqişənin həlli ilə bağlı politoloji terminlər tükənməkdədir
Sülh danışıqları səmərə verməsə…
Ermənilərlə barış planı necə ola bilər?
Kəskinləşən Rusiya-Ermənistan münasibətləri
Bu parad türk dünyasına qardaşlıq və səmimi dostluq mesajı idi
QHT-nin inkişafı üçün mühüm məqamlar
Milli dəyərlərimizi aşağılayan hər kəs cəzalanmalıdır
Şərqdə sivil yaşam tərzinin tənəzzülü
Televiziyada şou proqramlar və məsuliyyətli davranış məsələsi
Deyəsən, Orta Şərqi münaqişəsiz heç zaman görməyəcəyik
Müharibə şəraitində medianın davranışı
İqtisadi faktor Qarabağ münaqişəsinin həllinə nə dərəcədə təsir edir?
Telekanallar cəmiyyətin nəbzini tuta bilirmi?
Bəşəriyyəti təhdid edən əməllərinin qarşısı alınmalıdır
Təhlükəli tendensiyalar sabitliyə zərbə vurur
Erməni saytlarının monitorinqi, aşkar olunan saxtakarlıqlar
Yol-nəqliyyat qəzalarının qarşısını almaq üçün nə etmək lazımdır?
Hərbi çevriliş ölkəni hara aparacaqdı?
Cənubi Qafqazın radiasiya təhdidləri
Bu müharibə dünyaya ciddi mesajlar verməkdədir
Dünya sabitlik və terror dilemması qarşısında
Bədii filmlərimiz xarici auditoriyaya niyə çıxa bilmir?
Nəyə görə jurnalistika fakultələri bağlanma təhlükəsilə üzləşsin?

QHT və MEDİA

2019-08-24 08:00:14

QHT və MEDİA
Əliməmməd Nuriyev: “Ermənilərin avantüri...
Əliməmməd Nuriyev: “Ermənilərin avantüri...

Ermənistan KİV-in məlumatına görə, Ermənistan hökuməti qondarma Dağlıq Qaraba...

2019-08-24 07:40:00

QHT və MEDİA
Dinlərarası və Sivilizasiyalarası Əməkda...
Dinlərarası və Sivilizasiyalarası Əməkda...

Mərkəzdən APA-ya daxil olan bəyanatda bildirilir ki, bu il Birləşmiş Millətlə...

CƏMİYYƏT

2019-08-23 07:40:56

CƏMİYYƏT
Soyqırımdan bəhs edən və ingilis dilində...
Soyqırımdan bəhs edən və ingilis dilində...

Onu da qeyd edək ki, filmin ssenari müəllifi Əkrəm Bəydəmirli, məsləhətçi Ni...

2019-08-20 21:55:46

CƏMİYYƏT
Pakistan mətbuatı Azərbaycandan yazdı...
Pakistan mətbuatı Azərbaycandan yazdı...

Jurnalda dərc olunan məqalədə Azərbaycan xalqının uzun sürən azadlıq arzuları...

İQTİSADİ

2019-08-25 09:35:02

İQTİSADİ
Qeyri-neft sektorunun inkişafına dəstək ...
Qeyri-neft sektorunun inkişafına dəstək ...

-Azərbaycanda qeyri neft sektorunun inkişafının sürətləndiyi dövrdə melorasi...

2019-08-21 09:00:05

İQTİSADİ
Altı ayın uğurları: Azərbaycan liderliyi...
Altı ayın uğurları: Azərbaycan liderliyi...

Məlum olduğu kimi, iyulun 31-də dövlət başçısının yanında bu ilin ilk altı ay...