CƏMİYYƏT

İşğal altında qalan Muzeylərimiz

Hər il mayın 18-ni dünya mədəni ictimaiyyəti Beynəlxalq Muzey Günü kimi qeyd edir. Bu gün 1977-ci ildə Beynəlxalq Muzeylər Şurasının 11-ci konfransında Sovet nümayəndə heyətinin təklifi ilə təsis olunmuşdur

Beynəlxalq Muzeylər Şurası —ICOM 1946-cı ildə Parisdə (Fransa) yaradılmış qeyri-hökumət beynəlxalq təşkilatdır. ICOM — dünya təbii və mədəni irsinin, maddi və qeyri-maddi irsin qorunması, inkişafı və cəmiyyətnən qarşılıqlı əlaqələri yaradılması ilə məşğul olan muzey və muzey mütəxəssislərinin beynəlxalq təşkilatıdır.

1978-ci ildən etibarən bu bayram hər il 150-dən çox ölkədə qeyd olunur. Həmin gün Rusiyanın bütün muzeylərində "açıq qapı" elan olunur. Bütün arzu edənlər pulsuz olaraq sərgi və ekspozisiyalara tamaşa edirlər.

"Muzey" yunan sözü olub, "muzalar məbədi" deməkdir. Muzalar qədim yunan mifologiyasında incəsənət və elm ilahələri hesab olunurdular. Sonralar maddi və mənəvi mədəniyyət abidələrini komplektləşdirən, saxlayan, nümayiş etdirən, tədqiq və təbliğ edən elmi müəssisələr bu adla adlandırılmışdır. Dünyada ilk muzey Ellin dövründə qədim İsgəndəriyyə şəhərində yaradılmışdır. Burada 40.000-dən artıq eksponat saxlanılır. Dünyanın məhşur muzeyləri əsas etibari ilə Parisdə Luvr muzeyi (Fransa), Londonda Viktoriya və Böyük Britaniyada Albert muzeyi, İstanbulda Topqapı muzeyi (Türkiyə) və Sankt-Peterburqda Ermitajdır (Rusiya) sayılır.

Azərbaycanda ilk milli muzeyin yaradılması Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövrü ilə bağlıdır. 1919-cu il dekabrın 7-də "İstiqlal" muzeyi fəaliyyətə başladı. Muzeydə tariximizi, milli-mənəvi dəyərlərimizi əks etdirən eksponatlar - məişət əşyaları, silahlar və əlyazmalar toplanmışdı. Muzeyin təşkili və fəaliyyəti ilə bağlı bütün xərclər Azərbaycan Parlamenti Rəyasət Heyətinin hesabına idi. Aprel işğalından sonra "İstiqlal" muzeyinin eksponatları yeni təşkil olunmuş Azərbaycan dövlət muzeyinə verildi. Sonralar eksponatların bir hissəsi (o cümlədən, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin bayrağı, "İstiqlal Bəyannaməsi"nin əsli, Azərbaycan Parlamentinin materialları və s.) Moskvadakı İnqilab muzeyinə aparıldı.

Sovet hakimiyyəti Azərbaycanda muzey şəbəkəsi daha da genişlənmişdi: Nizami adına Ədəbiyyat muzeyi, L. Kərimov adına Azərbaycan Xalçası və Xalq Tətbiqi Sənət Dövlət Muzeyi, Azərbaycan Tarixi muzeyi, Xalq Maarifi muzeyi, bir çox rayon və şəhərlərdə tarix, diyarşünaslıq muzeyləri, elm və mədəniyyət xadimlərinin ev muzeyləri və s. bu qəbildəndir. İftixarla qeyd olunmalıdır ki, Azərbaycan Xalçası və Tətbiqi Sənət Dövlət Muzeyi dünyada yeganə belə muzeydir. Bu muzey həm də Azərbaycanda yeganə muzeydir ki, öz virtual muzeyi vardır.

Azərbaycan həm də açıq səma altında yerləşən muzeylər ölkəsidir. Bunu Qobustanda, İstisuda (Kəlbəcər), İşıqlı dağının ətəklərində (Laçın), Bədii daş muzeyi (Zəngilan), Bədii daş muzeyi (Ağdərə) və Gəmiqayada (Naxçıvan) qayalar üzərindəki təsvirlər və daş fiqurlar sübut edir. Təəssüf hissi ilə qeyd etmək lazımdır ki erməni işğalı altında olan yurd yerlərimizdə qalan muzeylərimizdən ermənilər 100 mindən çox milli mədəni irsimizə aid miraslarımızı (eksponatları) 1992/93-cü illərdə qarət edərək qənimət kimi Ermənistana apardılar. Ermənistan tərəfindən işğal edilmiş ərazilərdə qalan Muzeylər, Dövlət Rəsm Qalareyaları və eksponattların sayları haqqında

M Ə L U M A T .

S№ Adı Eksponatların sayı Yeri

1 Tarix Diyarşunaslıq muzeyi 22591 Xankəndi şəhəri

2 Dövlət Rəsm Qalareyası 174 Xankəndi şəhəri

3 Şuşa tarix muzeyi 5000 Şuşa şəhəri

4 Ü.Hacıbəyovun ev muzeyi 300 Şuşa şəhəri

5 Bül-Bülün ev muzeyi 369 Şuşa şəhəri 6 Azərbaycan xalçası və xalq tətbiqi sənəti dövlət muzeyinin Şuşa filialı

163 Şuşa şəhəri 7 Qarabağ Dövlət Tarix Muzeyi 500 Şuşa şəhəri

8 Qarabağ Ədəbiyyat Muzeyi 10000 Şuşa şəhəri

9 Mir Möhsün Nəvvabın ev Muzeyi 100 Şuşa şəhəri

10 Dövlət Rəsm Qalareyası 90 Şuşa şəhəri

11 Tarix Diyarşunaslıq muzeyi 2000 Ağdam şəhəri

12 Çörək muzeyi 694 Ağdam şəhəri

13 Qurban Primovun xatirə muzeyi 700 Ağdam şəhəri

14 Rahib Məmmədov adına döyüş şöhrəti muzeyi 500 Ağdam şəhəri

15 Tarix Diyarşunaslıq muzeyi 2290 Ağdərə şəhəri\

16 Tarix Diyarşunaslıq muzeyi 5000 Füzuli şəhəri

17 Xalq Tətbiqi Sənəti Muzeyi 800 Füzuli şəhəri

18 Tarix Diyarşunaslıq muzeyi 3200 Hadrud şəhəri

19 Tarix Diyarşunaslıq muzeyi 3000 Qubadlı şəhəri

20 Dövlət Rəsm Qalareyası 62 Qubadlı şəhəri

21 Tarix Diyarşunaslıq muzeyi 5000 Laçın şəhər

22 Dövlət Rəsm Qalareyası 50 Laçın şəhəri

23 Sarı Aşığın xatirə muzeyi 500 Laçın rayonu Güləbird kəndi

24 Tarix Diyarşunaslıq muzeyi 32000 Kəlbəcər şəhəri

25 Tarix Diyarşunaslıq muzeyi 2000 Cəbrayıl şəhəri

26 Tarix Diyarşunaslıq muzeyi 6000 Zəngilan şəhəri

27 Daş muzey 50 Zəngilan şəhəri Cəmi: 103 133

Faiq İsmayılov AMEA İnsanHüquqları İnstitunun əməkdaşı

Kateqoriya : CƏMİYYƏT Müəllif : Faiq İsmayılov Baxış sayı 1061 Digər yazılar : Ermənistanın işğalçılıq siyasətində, abidələri məhv etməyin svil yolu
Boykot: anlayıb anlamadığımız, bəlkədə anlamaq istəmədiyimiz ifadə...
Laçın koridoru: barıt qoxulu, erməniləşmiş torpaq...
Beynəlxalq Böhran Qrupu, Dağlıq Qarabağda status kvonun saxlanmasında maraqlıdır
Laçın “dəhlizi” - Ermənistanın vaz keçə bilmədiyi ərazi
Ermənistan işğal altında saxladığı ərazilərimizin görkəmini tanınmaz hala gətirir...
Təhsildə daha bir dezinformasiya
Gürcüstan Azərbaycan münasibətlərinin inkişafında QHT sektorunun fəaliyyəti artırılmalıdır.
Xocalı faciəsi, rus zabitlərinin şərəfini ləkələdi
Metsamor AES - Fukusimo faciəsinin erməni şüuruna təsiri
Ermənilər abidələrimizə 177 milyard dollar ziyan vurub
“Alban dövrü xaçlarına və digər bədii daş nümunələrinə erməni iddiası” məsələsi Gürcüstanda müzakirə edildi
Ermənistandakı Metsamor (AES) dünya üçün niyə təhlükəli sayılır?
Müharibə qurbanları: - mədəni dəyərlərimiz
Avropa İttifaqı Cənubi Qafqazda Azərbaycana qarşı təcrid siyasəti yürüdür
Avropa Oyunları: Avropada sonu görünməyən ixtilaflar
Avropa Oyunları: Azərbaycana qarşı “boykot” qərarları supergüclərin özlərini “boykot” edir
Qarabağdakı ekoloji terrora keçmiş erməni nazir rəhbərlik edir
Avropa Oyunları Azərbaycanın uzaq perspektivə hesablanmış nailiyyətlərinin əsası olacaq
“Şuşaya Azadlıq”: - Şuşanın mədəni irsinin erməniləşdirilməsi Beynəlxalq qanunlara ziddir!

QHT və MEDİA

2018-05-27 21:00:28

QHT və MEDİA
SRTİB “1918-ci il hadisələri -UNUDULMA...
SRTİB “1918-ci il hadisələri -UNUDULMA...

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında QHT-yə Dövlət Dəstəyi Şurasın...

2018-05-25 09:25:44

QHT və MEDİA
Heydər Əliyev Fondunun təşkilatçılığı il...
Heydər Əliyev Fondunun təşkilatçılığı il...

Tədbir iştirakçıları əvvəlcə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin tarixinə həsr ed...

CƏMİYYƏT

2018-05-24 09:40:56

CƏMİYYƏT
Türkiyə parlamentinin spikeri: "Qarabağ ...
Türkiyə parlamentinin spikeri: "Qarabağ ...

Azadinform-un "Anadolu" agentlyinə istinadən məlumatına görə, TBMM sədri F. M...

2018-05-22 09:25:48

CƏMİYYƏT
Azərbaycanın ABŞ-dakı diaspor təşkilatla...
Azərbaycanın ABŞ-dakı diaspor təşkilatla...

Azərbaycan-Amerika Mədəniyyət Assosiasiyasının və Nyu-Yorkda yaşayan Azərbayc...

İQTİSADİ

2018-05-26 12:45:04

İQTİSADİ
Tbilisidə Azərbaycanın Cənubi Qafqazın e...
Tbilisidə Azərbaycanın Cənubi Qafqazın e...

Mayın 25-də Tbilisidə “Cənubi Qafqaz enerji sammiti” keçirilib. Fact-info.az ...

2018-05-23 06:35:13

İQTİSADİ
"Azərbaycanın borc dayanlıqlılığı istiqa...
"Azərbaycanın borc dayanlıqlılığı istiqa...

"APA-Economics"in məlumatına görə, bunu Milli Məclisin İqtisadi siyasət, səna...