TƏDQİQATLAR

Metsamor AES - Fukusimo faciəsinin erməni şüuruna təsiri

Araşdırma

Ermənistanın mövcud rəhbərliyinin Ermənistanda yeni AES tikilənə qədər Metsamor AES – nın ömrünün 2027-ci ilədək uzadılması kimi səsləndirdiyi sərsəm fikirlər Ermənistanda birmənalı qarşılanmır. Artıq ölkədə hər kəs başa düşür ki, erməni hökumətinin mövcud siyasəti erməni xalqının mənafeyinə deyil, hakimiyyətin öz siyasi məqsədlərinə xidmət edir. 

 Məlumdurki Ermənistan, Metsamor AES-in mövcudluğunu qorumaqla xarici ölkələrdən investisiyalar və digər pul yardımları qoparmağa çalışır. Bu isə təbii ki xalqın haqlı narazılığına səbəb oldu.

 Bu narazılığın yaranmasının əsas səbəblərindən biri, Yaponiyanın Fukusimo Atom Elektirik Stansiyasında baş verən qəzanın törətdiyi fəsadlar idi.  Yaponiyada baş vermiş 7 ball gücündə zəlzələ və onun yaratdığı sunami nəticəsində  “Fukusima” AES qəzalı vəziyyətə düşmüşdü. Qəza, stansiya ilə heç bir əlaqəsi olmayan, müxtəlif qitələrdə yaşayan milyonlarla insanı radioaktiv şüalanma  təhlükəsiylə üz – üzə qoymuşdu. Faciənin qarşısını almaq üçün  AES-in bütün personalı və peşəkar atomçular səfərbər edilmiş, tez bir zamanda zədələnmiş reaktorlar soyudularaq söndürülmüş, enerji blokları qapadılmışdı. Yaponiya hökuməti stansiyanın ətrafında məskunlaşmış əhalini şüalanma dərəcəsini azaltmaq məqsədiylə  AES-dən 30 km. aralı məsafəyə köçürmüşdü.  

 Müasir, moderinləşmiş BWR-4 tipli reaktorla işləyən, dünyanın 25 ən böyük stansiyalarından biri olan “Fukusima ” AES-in qəzalı vəziyyətə düşməsi, mənəvi cəhətdən köhnəlmiş  BBER-400 tipli reaktorlarla təhciz olunmuş, region üçün ölüm təhlükəsi yaradan Metsamor AES-in fəaliyyətini Ermənistanda da gündəmə gətirdi.

 Fukusimo qəzasından sonra bir çox Ermənistan ziyalıları mətbuat və informasiya orqanlarında öz narahatlıqlarını dilə gətirməyə başlamış, gənclər və yeniyetmələr isə hisslərini küçələrdə kütləvi tədbirlər keçirməklə bildirməyə başladılar.  

Yaponiyanın Fukusimo Atom Elektirik Stansiyasında baş verən qəzadan sonra,  Ermənistandakı Metsamor AES – nın Qafqaz bölgəsində yarada biləcəyi fəlakətlər barədə ilk olaraq Ermənistanın ekoloqları həyəcan təbili çalmağa başladılar.   

Beləki, Ermənistanda fəaliyyət göstərən “Elmi Ekolur” adlı cəmiyyətin prezidenti İnqa Zarafyan erməni xalqı adından, Hökumət rəhbərliyinə müraciət edərək bildirdi ki, “dünyada zəlzələlərin yarada biləcəyi atom faciələrindən heç bir ölkə sığortalanmayıb. 2011-ci ildə Yaponiyanın “Fukusimo – 1” Atom Elektirik stansiyasında zəlzələdən sonra baş verən qəzanın yaratdığı radiasiyanın qarşısını almaq mümkün olmadı. 1986-cı ildə Ukraniyanın Çernobıl AES-da zəlzələdən sonra baş verən qəza yüzlərlə insanın ölümünə səbəb oldu. 1988-ci ildə Ermənistanda Metsamor AES-in 120 kilometrliyində baş verən zəlzələdə 25 min insan həlak oldu, stansiya ciddi zərər çəkdi, bu zərər nəticəsində birinci blokun fəaliyyəti dayandırıldı. İnsanlar radiasiyaya məruz qaldılar. Möcüzə nəticəsində stansiya dağılmadı. Başı üzərində dayanan Metsamor kabusu hər gün erməni xalqını izləyir”.

 Faktiki olaraq Metsamor AES Ermənistanın mövcud enerji təhçizatının 15-20%-ni təmin edə bilir. Beləki bu stansiyasının bağlanması Ermənistanın enerji təhçizatına ciddi ziyan vura bilməz. Əksinə erməni xalqını baş verə biləcək atom fəlakətindən xilas edər.

 Sovet İttifaqı dağıldıqdan dərhal sonra yəni 1990-cı illərdən başlayaraq Ermənistanın qonşu dövlətlərə qarşı yürütdüyü ərazi iddiaları, onun Azərbaycan və Türkiyə tərəfindən sərhədlərinin bağlanmasına və Cənubi Qafqazın enerji ehtiyatlarından istifadə etməkdən məhrum edilməsinə səbəb oldu. 

Ermənistan Hökumətinin mövcud məkirli siyasəti, ölkəni iqtisadi böhrana sürükləndi, bu siyasət nəticəsində ölkə əhalisinin 50%-i öz yerlərini tərk edərək xarici ölkələrə üz tutdular. Bunun da nəticəsində 1990-cı illərlə müqayisədə 2016-cı ildə Ermənistanın enerjiyə olan təlabatı nəinki artmadı əksinə 50% azaldı.

Lakin, stansiyanın mıvcudluğunu qorumağa çalışan Ermənistan Hökuməti, stansiyanın moderinləşdirilməsi barədə heç düşünmürdə. Bu barədə danışan  “Elmi Ekolur” adlı cəmiyyətin prezidenti İnqa Zarafyan Hökumətdən stansiyanın moderinləşdirilməsi barədə rəsmi məlumat ala bilmədiklərini deyir. O daha sonra qeyd edir: “Bizə deyirlərki stansiya yeniləşdirilir, lakin biz bilmirik hansı texnologiyadan istifadə edirlər. Hökumət üzvləri sözlə dediklərini sənədlə təsdiq edə bilmirlər. Stansiyadakı mövcud həqiqətləri bizim bilməmiz çox vacibdir. Amma bu barədə biz heç nə bilmirik”.

 İnqa Zarafyanın narahatlığının əbəs olmadığını Təbii Sərvətlər və Atom Enerjisi Elmi Tədqiqat İnstitunun baş direktoru Vahram Petrosyan da ilə təsdiq edir. O deyir: - Biz istəmirik Ermənistanı məhv edək, amma ölkəmizin digər dövlətlərlə  dəmiryol əlaqələrinin olmaması bizi stansiyanın nüvə materiallarının reaktiv tullantılarını torpaqda basdırmağa məcbur edirki bu da hansısa bir zəlzələ nəticəsində ərazidə radiasiyaların sürətlə yayılmasına və yeraltı suların çirklənməsinə səbəb olacaqdır ki, bunun da fəsadlarını uzun illər aradan qaldırmaq mümkün olmayacaqdır.

Başqa bir ekspert qeyd edir: - Əgər hansısa zəlzələdən fəlakət baş verərsə bunun cavabdehliyini Ermənistanda heç kim daşımayacaq, heç kim məsuliyyətə cəlb edilməyəcəkdir. Lakin bizim susmaqdan başqa çarəmiz də yoxdur.

Ermənistan Hökuməti niyə qəb dövlətlərindən investisiya qopara bilmir?

7 dekabr 1988-ci ildə Ermənistanın Spitak rayonu ərazisində 7 ballıq zəlzələdən sonra atom reaktorlarında yaranan nasazlıqları aradan qaldırmaq üçün,  ABŞ və Avropa dövlətləri 200 milyon dollar Ermənistana yardım etdilər. Stansiyanın bağlanması üçün tələb olunan daha 400 milyon dollar vəsaitin bir hissəsini Ermənistana verilməsini təklif etdilər. Lakin Ermənistan hökuməti qərb dövlətlərinin bu təklifləri ilə razılaşmadı və yeni Atom Elektrik Stansiyasını inşa edəcəyini bildirdi.

Əslində nə stansiyanın bağlanmasna tələb olunan 400 milyon dollar, nədə yeni stansiyanın inşaasına sərf ediləcək 5 milyard dollar vəsait Ermənistanın büdcəsində yoxdur. Faktiki iflic vəziyyətə düşən Ermənistan iqtisadiyyatı Ermənistanı büdcə gəlirlərindən məhrum edir. Hələ üstəlik qarşılıqlı borc hesabına ölkədəki iri sənaye müəsisələrinin Rusiyanın tabeçiliyinə verilməsi ölkəyə investisiya qoyuluşunu ləngidir. Erməni aliqarxlar isə Ermənistanda yeni AES-nın tikintisini prespektivsiz layihə hesab etdiklərindən bu sahəyə qətiyyən vəsait xərcləmək istəmirlər. Ermənistan rəhbərliyinin yeganə ümidi xarici investorlardır ki, onlarında iqtisadiyyatı iflic olmuş Ermənistana investisiya qoyacaqları xəyal kimi görünür.  Ermənistanın fəlakətdən yeganə qurtuluş yolu Metsamor AES – nı bağlamaqdır.

Lakin Ermənistan Metsamor AES-in bağlanması qarşılığında ikinci AES tikintisinə Qərb Dövlətlərinin razılığını ala bilmir.

 Ermənistan Amerika iqtisadi əməkdaşlıq işçi qrupunun rəhbəri Tom Adams Metsamor AES bağlanması barədə fikirlərini bölüşərkən bildirmişdi ki bu stansiya region dövlətlərinə təhlükə yaratdığına görə, ABŞ Ermənistanda ikinci AES-nın tikintisinə qətiyyən razılıq verə bilməz.

 Ermənistanın sabiq xarici işlər naziri Vardan Oskanyan, Avstriyanın xarici işlər naziri Hans Vinklerlə danışıqları zamanı, diplomat Ermənistanın öz büdcəsi hesabına ikinci daha etibarlı AES inşa edəcəyinə qərar versə Avropanın buna etiraz etməyəcəyini və Metsamor AES-nın bağlanması üçün Avropa İttifaqının 100 milyon evro yardım edə biləcəyini vurğulamışdı. Lakin erməni tərəfin bu məbləğin az olduğunu bəhanə gətirərək Stansiyanın bağlanmasının mümkün olmayacağını bildirmişdi.

 Bununlada Ermənistanın xarici dövlətlərin büdcəsi hesabına özünə ikinci AES tikmək istəməsi planı iflasa uğradı. Çünki,  Yeni Atom Elektirik stansiyası tikmək  Ermənistanın imkanı xaricindədir.

 Faiq İsmayılov

Azərbaycanın İşğal Olunmuş Ərazilərindəki

Tarix və Mədəniyyət Abidələrini Müdafiə Təşkilatı

ictimai birliyinin sədri

 

 

Kateqoriya : TƏDQİQATLAR Müəllif : Faiq İsmayılov Baxış sayı 988 Digər yazılar : Danışıqlar uzansa Qarabağın …..
Şuşanın mədəni irsinə aid olan tarix və mədəniyyət abidələrinin sayları dəqiqləşdirildi
“Daş yuxular”dan “Qafqaz üçlüyü”nə” qədər olan məsafə daha haralara uzanacaq?
İşğal altında qalan Muzeylərimiz
Ermənistanın işğalçılıq siyasətində, abidələri məhv etməyin svil yolu
Boykot: anlayıb anlamadığımız, bəlkədə anlamaq istəmədiyimiz ifadə...
Laçın koridoru: barıt qoxulu, erməniləşmiş torpaq...
Beynəlxalq Böhran Qrupu, Dağlıq Qarabağda status kvonun saxlanmasında maraqlıdır
Laçın “dəhlizi” - Ermənistanın vaz keçə bilmədiyi ərazi
Ermənistan işğal altında saxladığı ərazilərimizin görkəmini tanınmaz hala gətirir...
Təhsildə daha bir dezinformasiya
Gürcüstan Azərbaycan münasibətlərinin inkişafında QHT sektorunun fəaliyyəti artırılmalıdır.
Xocalı faciəsi, rus zabitlərinin şərəfini ləkələdi
Ermənilər abidələrimizə 177 milyard dollar ziyan vurub
“Alban dövrü xaçlarına və digər bədii daş nümunələrinə erməni iddiası” məsələsi Gürcüstanda müzakirə edildi
Ermənistandakı Metsamor (AES) dünya üçün niyə təhlükəli sayılır?
Müharibə qurbanları: - mədəni dəyərlərimiz
Avropa İttifaqı Cənubi Qafqazda Azərbaycana qarşı təcrid siyasəti yürüdür
Avropa Oyunları: Avropada sonu görünməyən ixtilaflar
Avropa Oyunları: Azərbaycana qarşı “boykot” qərarları supergüclərin özlərini “boykot” edir
Qarabağdakı ekoloji terrora keçmiş erməni nazir rəhbərlik edir
Avropa Oyunları Azərbaycanın uzaq perspektivə hesablanmış nailiyyətlərinin əsası olacaq
“Şuşaya Azadlıq”: - Şuşanın mədəni irsinin erməniləşdirilməsi Beynəlxalq qanunlara ziddir!

QHT və MEDİA

2018-06-22 07:55:21

QHT və MEDİA
QHT maarifləndirici layihəsini başa çatd...
QHT maarifləndirici layihəsini başa çatd...

“Universitet Təhsilli Qadınlar” Cəmiyyəti Azərbaycan Respublikasının Prezide...

2018-06-21 08:45:09

QHT və MEDİA
Azərbaycan Ordusunun 100 illiyinə həsr o...
Azərbaycan Ordusunun 100 illiyinə həsr o...

İyunun 20-də Silahlı Qüvvələrin Hərbi Akademiyasının təşkilatçılığı ilə Müdaf...

CƏMİYYƏT

2018-06-23 09:35:31

CƏMİYYƏT
Şuranın fəaliyyətə başlamasının 10-cu il...
Şuranın fəaliyyətə başlamasının 10-cu il...

Mərasimdə açılış nitqiylə çıxış edən Şura sədri, Milli Məclisin deputatı Azay...

2018-06-22 08:15:07

CƏMİYYƏT
Cocuq Mərcanlıya daha 50-dən çox ailə kö...
Cocuq Mərcanlıya daha 50-dən çox ailə kö...

Bunlar əsasən Bakı və Şirvan şəhərlərində, Oğuz, Sabirabad və Biləsuvar rayon...

İQTİSADİ

2018-06-23 10:05:16

İQTİSADİ
Yanvar-mayda dəmir yolu nəqliyyatı ilə 1...
Yanvar-mayda dəmir yolu nəqliyyatı ilə 1...

2018-ci ilin yanvar-may aylarında dəmir yolu nəqliyyatı ilə ümumilikdə 2 mily...

2018-06-13 10:15:31

İQTİSADİ
Azərbaycan müdafiə və təhlükəsizlik xərc...
Azərbaycan müdafiə və təhlükəsizlik xərc...

Fact-info.az-ın Trend-ə istinadən məlumatına görə, 2018-ci ilin dövlət büdcəs...